Franz Liszt

In het kort

Vanaf zijn jonge jaren was al duidelijk dat Franz Liszt een natuurtalent op de piano was, een waar wonderkind. De vader van Liszt overleed in 1827 onverwacht. Liszt was hier zo van ondersteboven, dat hij geen aandacht meer aan zijn carrière besteedde. Door de Julirevolutie van 1830 ontwaakte hij, zette hij zijn opleiding voort en maakte hij kennis met componisten als Frédéric Chopin, Hector Berlioz en Niccolò Paganini. In de laatste jaren van zijn leven sloot Liszt zich aan bij de katholieke kerk en produceert hij enkel nog kerkmuziek. Opmerkelijker waren de sobere pianowerken die hij schreef, waarin hij vooruitwees naar de twintigste-eeuwse atonale muziek. Liszt geldt als een van de technisch meest begaafde pianisten aller tijden, misschien wel de beste.

Roem en rondreizen

Liszt zijn leven is als een avonturenroman. Als wonderkind wordt hij zo beroemd als een popster van nu en zijn talloze bewonderaarsters stalken hem op zijn tournees. Van niemand bestaan er op dat moment zoveel portretten als van hem. Dat 'bohemienleven' als rondreizend pianist bevalt Liszt goed, tot hij er al als jongvolwassene genoeg krijgt en zich meer toelegt op componeren en arrangeren. Zijn reputatie als vrouwenverslinder raakt hij alleen niet zo snel kwijt. Zo baart hij in de artistieke kringen van Parijs opzien, waar hij een relatie krijgt met gravin Marie d'Agoult en vriend is van de dandyachtige verschijning Frédéric Chopin.

Liszt als katholiek componist

Later in zijn carrière wordt Liszt aangetrokken door het katholicisme. Hij wil priester worden en gaat in Rome wonen. Vanwege zijn vrijgevochten levenswandel gunt de Paus hem alleen niet het volledige priesterschap. Liszt mag na zijn opleiding tot priester het priesterhabijt dragen, maar hij mag alleen lagere wijdingen uitvoeren. 

Liszt heeft nog een andere missie, hij wil de katholieke kerkmuziek vernieuwen, maar daar steekt het Vaticaan een stokje voor. En zo componeert hij zo'n 95 religieuze koorwerken die totaal geen aansluiting vinden met de katholieke liturgie. 

Nooit helemaal geaccepteerd

Schoonzoon Wagner zegt in huiselijke kring zelfs dat deze muziek "waanzin in de kiem" is. Dat z'n instrumentale werken niet gespeeld worden vindt Liszt tot daaraantoe, maar dat z'n bijdragen aan de vernieuwing van de kerkmuziek genegeerd worden, stelt hem diep teleur. In 1884, twee jaar voor zijn dood, verzoekt Liszt zijn uitgever zijn kerkmuziek waaronder Via crucis in zijn fonds op te nemen. Liszt vraagt niet eens een honorarium. Toch krijgt hij de partituren per kerende post teruggestuurd. En dat doet pijn. Liszt schrijft aan een vriendin "Laat ik je voor alle duidelijkheid vertellen dat ik het leven meer dan moe ben: omdat ik geloof dat het vijfde gebod: gij zult niet doden, ook op zelfmoord slaat, ga ik door met bestaan. En met het diepste berouw erover dat ik in het verleden herhaaldelijk en ernstig overtreden heb, het negende gebod 'Ge zult niet begeren de vrouw van uw naaste'."