Eva Besnyö keek anders: zo veranderde ze de fotografie

Besnyö werd in 1910 geboren in Boedapest en volgde daar een stevige fotografieopleiding. Rond haar twintigste vertrok ze naar Berlijn. Daar kwam ze in aanraking met het Bauhaus, het marxisme, Russische films en andere kunstenaars. In die omgeving ontwikkelde ze haar eigen beeldtaal. Geen fotografie die nog dicht tegen de schilderkunst aanleunde, maar juist beelden met scherpe lijnen, sterke contrasten en opvallende standpunten.

Een goed voorbeeld is een foto die ze vanuit haar appartement maakte. Van bovenaf kijkt ze uit over de Starnberger Straße. De lange slagschaduwen en strakke lijnen maken meteen duidelijk waar haar stijl om draaide.

Een nieuwe blik op Nederland

Toen Hitler opkwam, vertrok Besnyö naar Nederland. Dat deed ze op aanraden van kunstenaar Charley Toorop, die ze in Berlijn had leren kennen. Zelf hoopte ze aanvankelijk dat haar verblijf tijdelijk zou zijn: Nederland vond ze maar burgerlijk. Toch zou ze hier een belangrijk deel van haar leven en werk opbouwen. Ze bracht de ideeën van de nieuwe fotografie mee en richtte haar camera onder meer op architectuur en het moderne stadsleven.

De tentoonstelling volgt die ontwikkeling chronologisch. Eerst zie je haar vroege werk uit Hongarije, daarna haar tijd in Berlijn en vervolgens de foto’s die ze in Nederland maakte.

De jongen met de bas

Een van haar bekendste beelden is dat van een jongetje met een grote bas op zijn rug. De foto werd later vaak gebruikt, onder meer voor platenhoezen. Veel mensen kennen het beeld zonder te weten dat Besnyö het maakte.

Toch vindt conservator Iris Sikking juist haar foto’s uit de tijd van de Dolle Mina’s extra waardevol. Besnyö sloot zich aan bij de vrouwenbeweging en zette zich in voor vrouwenrechten. Met haar camera legde ze die periode van dichtbij vast. Daardoor ontstond een belangrijk visueel archief van de Dolle Mina’s. Zonder haar zouden veel van die momenten simpelweg niet op die manier bewaard zijn gebleven.

De tentoonstelling Eva Besnyö – De bevrijde camera is nog tot eind januari te zien in Fotomuseum Den Haag.

Meer informatie