Kurt Masur – muzikaal diplomaat die geloofde in de kracht van muziek

Felix Mendelssohn-Bartholdy
Symfonie nr.3, op.56 in a kl.t., "Schotse" – deel III, “Adagio” + deel IV, “Allegro vivacissimo – allegro maestoso assai”
Gewandhausorchester Leizpig o.l.v. Kurt Masur
Teldec / 8.43676 ZK
Opnamejaar: 1987
19’05”
 
Felix Mendelssohn-Bartholdy was van 1835-1843 Kapelmeister van het Gewandhausorchester Leipzig. Mendelssohn was dus één van de illustere voorgangers van Kurt Masur bij dat orkest.
Masur dirigeerde graag muziek van Mendelssohn en stond bekend als groot vertolker van zijn werk. In Leipzig staat het woonhuis van Mendelssohn. Dat is nu een museum. Kurt Masur opende het gerestaureerde en gereconstrueerde Mendelssohnhuis. 

Franz Schubert
Rosamunde, Fürstin von Zypern D.797 – “Romanze. Der Vollmond strahlt auf Bergeshöh’n” + “Geisterchor. In der Tiefe wohnt das Licht” + “Ballettmusik nr.2”
Elly Ameling [sopraan]
Chor des Leipziger Rundfunks Gewandhausorchester Leizpig o.l.v. Kurt Masur
Philips / 4124 322
Opnamejaar: 1983
14’34”

Masur werd geboren in de plaats Brieg. Toen hoorde dat bij Duitsland, tegenwoordig ligt het plaatsje in Polen. Zijn vader was ingenieur en hij stond erop dat zijn zoon elektrotechnicus zou worden. En die opleiding volgde hij ook. Maar Kurt Masur kreeg ook muziekles. Hij werd opgeleid tot pianist, organist, cellist en slagwerker. 

Om van de muziek zijn beroep te maken, ging hij naar de Nationale Muziekschool in Breslau. Helaas kreeg hij een peesblessure aan zijn rechterhand, die niet te opereren was. Daarom koos hij ervoor zich te concentreren op dirigeren. Die blessure was de reden waarom hij nooit dirigeerde met een baton. 

In 1970 werd hij Kapelmeister (chef-dirigent) van het Gewandhausorchester Leipzig. In die functie groeide Masur snel uit tot een vooraanstaand figuur. Hij bestudeerde zijn partituren grondig en was tijdens de repetities streng. Hij gaf het orkest een warme, weelderige klank in het Romantisch repertoire. Daar stond hij ook om bekend. Vandaag die warme klank van het orkest in toneelmuziek van Franz Schubert. 
 

Max Bruch
Symfonie nr.2, op.36 in f kl.t. – deel I, “Allegro passionato, ma un poco maestoso”
Gewandhausorchester Leipzig o.l.v. Kurt Masur
Philips / 4209 322
Opnamejaar: 1983

Kurt Masur was in de jaren '80 werkzaam in de DDR. Hij wist een Oost-Duitse leider ervan te overtuigen een nieuwe concertzaal in Leipzig te bouwen. Het oude Gewandhaus was verwoest in de Tweede Wereldoorlog en er moest een nieuwe thuisbasis voor het orkest komen. Dat gebeurde. Elk detail van de concertzaal, werd door Masur gecontroleerd. 

Zijn bekwaamheid als dirigent zorgde ervoor dat hij groot aanzien had in de DDR. En hoewel reizen naar het westen altijd moeilijk was, mocht hij met het Gewandhausorchester wel naar het buitenland reizen. Zo was hij in de jaren '70 en '80 meerdere malen te horen in Carnegie Hall in New York. Hij was ook wereldwijd een veelgevraagd gastdirigent. Eind jaren '80 werd het onrustig in Oost-Duitsland. Masur zette zijn diplomatieke vaardigheden in voor vreedzame gesprekken rondom de val van de Muur. 

Masur dirigeerde graag het bekende repertoire van Beethoven, Mendelssohn, Brahms en Schumann. Maar hij zette ook graag werken op het programma die minder vaak worden uitgevoerd. In de jaren '80 nam hij de Symfonieën van Max Bruch op. Deze werken worden zelden gespeeld of opgenomen. 

Robert Schumann
Symfonie nr.3, op.97 in Es gr.t., "Rheinische" - deel III, “Nicht schnell” + deel IV, “Feierlich” + deel V, “Lebhaft”
London Philharmonic Orchestra o.l.v. Kurt Masur
Teldec / 2292-464462
Opnamejaar: 1990

In 2000 werd Kurt Masur chef-dirigent van de London Philharmonic Orchestra. Hij was daar al jarenlang als gastdirigent actief. Hij presenteerde daar verrassende concertprogramma’s. Hij werkte samen met componisten, onder wie Thomas Adès. En hij combineerde muziek uit andere culturen met westerse klassieke muziek. Dat ging moeiteloos samen met de Romantische muziek waarin de kracht van Masur lag. Binnen het orkest waren wel klachten over Masurs aanpak. Hij wilde altijd zijn zin hebben en stond niet open voor discussie. Dat was ook al bekend vanuit het New York Philharmonic Orchestra, waar Masur ook chef was. Desalniettemin waren de eindresultaten altijd subliem. Zoals in deze opname van Schumanns Rheinische Symphonie. 

Johannes Brahms
Requiem voor soli [2], koor en orkest, op.45, "Ein deutsches Requiem" deel V, “Ihr habt nun Traurigkeit” + deel VI, “Denn wir haben hie keine bleibende Statt”
Sylvia McNair [sopraan] + Hakån Hagegård [bariton]
New York Philharmonic Orchestra  & Westminster Symphonic Choir o.l.v. Kurt Masur
Teldec / 4509-98413-2
Opnamejaar: 1995 (live)

In 1991 kreeg Kurt Masur het aanbod chef-dirigent te worden van de New York Philharmonic. Een aanbod dat hij niet kon afslaan. Hij combineerde de baan in New York een aantal jaar met zijn baan in Leipzig. 

Toen op 11 september 2002 de vliegtuigen zich in het World Trade Centre boorden, was de wereld in shock. Ruim een week na de ramp, dirigeerde Kurt Masur een concert ter nagedachtenis aan de slachtoffers. De New York Times omschreef dit concert als zijn “finest hour and a gift to the city.” Op het programma stond Ein deutsches Requiem van Johannes Brahms. Een recensent schreef: “Kurt Masurs onwrikbare geloof in de kracht van muziek om grote statements te maken en genezing te bevorderen, heeft soms tot grappen geleid. Maar nu niet meer.” 

In de jaren ’90 maakte Kurt Masur in New York een veelgeprezen opname van Ein deutsches Requiem van Brahms met solisten Sylvia McNair en Hakån Hagegård.