Barbara Bonney – een sopraanstem als helder kristal

Franz Schubert
Du bist die Ruh D.776
Barbara Bonney [sopraan]
Geoffrey Parsons [piano]
Teldec / 4509-908732

In haar jeugd volgde Bonney zanglessen, maar studeerde cello en Duitse taal. Als student Duits kwam ze in 1976 naar Salzburg. Haar cello liet ze thuis, want geld om die mee te laten vliegen had ze niet. Bonney waagde een gokje bij de liedklas van het conservatorium, en werd tot haar eigen verbazing aangenomen.

Drie jaar lang studeerde ze zang aan het Mozarteum, en als 22-jarige kreeg Bonney haar eerste rol als operazangeres. Ze maakte furore in grote operahuizen en met vooraanstaande dirigenten, maar het Lied bleef altijd een grotere liefde. “Liederen hebben vaak een onpeilbare diepte, opera's zijn oppervlakkig entertainment”, zei ze eens in een interview met NRC.

Onpeilbare diepte – laat dat maar over aan de liederen van Franz Schubert. Dit Schubert-album uit 1994 met Geoffrey Parsons is een van Bonneys beste visitekaartjes. Je hoort hier meteen wat haar stem zo aantrekkelijk maakt. Het klinkt puur, intiem, helder als kristal, met een voorbeeldige ademsteun: ze zingt de lange lijnen met ogenschijnlijke eenvoud. 

Gustav Mahler
Symfonie nr.4 in G gr.t. - deel IV, "Sehr behaglich. Das Himmlische Leben"
Barbara Bonney [sopraan]
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Riccardo Chailly
Decca / 466 720-2

In de jaren tachtig en negentig maakte Barbara Bonney meerdere keren haar opwachting bij het Concertgebouworkest in Amsterdam. Het optreden daar uit september 1999 verscheen ook op cd: de Vierde symfonie van Gustav Mahler onder toenmalig chef-dirigent Riccardo Chailly. 

Een symfonie over het hiernamaals, een kinderlijk visioen van het hemelse leven. In het vierde deel zingt de sopraan een lied uit Des Knaben Wunderhorn, een populaire verzameling Duitse volksliedteksten. 'Das Himmlische Leben' geeft een beschrijving van de hemel door de ogen van een kind. 

Dat moet kinderlijk maar zeker niet kinderachtig gezongen worden, vond Mahler. En Bonney raakt precies die juiste balans, tussen kinderlijke verwondering en pure vocale verfijning.

Edvard Grieg
Liederen voor zangstem en piano (6), op.48 - compleet
Barbara Bonney [sopraan]
Antonio Pappano [piano]
Decca / 466 762-2

De operawereld lag aan Bonneys voeten, de debuten op alle grote podia volgden elkaar in de jaren zeventig en tachtig in rap tempo op. Maar dat hedonistische wereldje van de Italiaanse opera, de Mediterrane manier van leven, daar lag haar hart niet helemaal. Veel meer verbonden voelde ze zich al snel met het hoge noorden. 

Scandinavische muziek paste haar pure, lichte stemgeluid misschien ook wel beter. Het werd een vaste waarde in haar repertoire – in veel recitals zong ze liederen van componisten uit Zweden, Finland, Noorwegen – Jean Sibelius en Edvard Grieg voorop. 

Dit komt van een van haar mooiste albums, Diamonds in the snow, opgenomen in 1999, helemaal gewijd aan Scandinavische liederen. In de Sechs Lieder van Edvard Grieg hoor je Duitse teksten, maar een onmiskenbaar Noorse klankwereld. Bonneys kraakheldere sopraanstem danst over de noten, en tegelijkertijd hoor je de vocale kracht doorschemeren van iemand die gewend is opera te zingen – vooral in het laatste lied.

Wolfgang Amadeus Mozart
Don Giovanni KV.527 - Akte I - recit. + duet, "Alfin siam liberati ... Là ci darem la mano"
Barbara Bonney [Zerlina - sopraan]
Håkan Hagegård [Don Giovanni - bariton]
Drottningholm Theaterorkest o.l.v. Arnold Östman
L’Oiseau-Lyre / 4259 432

Bonney oogstte veel lof voor haar rollen in de opera’s van Mozart. Haar lichte, jonge stemklank paste er uitstekend bij. Van drie grote Mozart-opera’s – Don Giovanni, Le nozze di Figaro, en Die Zauberflöte – maakte ze opnames met het theaterorkest van het Zweedse paleis Drottningholm.

Niet geheel toevallig, want ze woonde acht jaar in Zweden, waar ze getrouwd was met bariton Håkan Hagegård. De twee werkten vaak samen. ‘Heerlijk maar ook moeilijk’, noemde Bonney dat eens in een interview. ‘Er staan twee ego’s op het toneel, twee artiesten die allebei zeggen: kijk naar mij! En dan moet je je daarnaast nog op persoonlijk vlak tot elkaar verhouden.’

Dat ging ze jarenlang goed af, zo hoor je op deze opname uit 1989. Toepasselijk: het liefdesduet uit Don Giovanni. 

Richard Strauss
Der Rosenkavalier, op.59 ; Akte III - Trio, "Marie Theres'!... Hab' mir's gelobt" + Finale, "Ist ein Traum ... Spür' nur dich"
Barbara Bonney [Sophie - sopraan]
Renée Fleming [Die Feldmarschallin Fürstin Werdenberg - sopraan]
Susan Graham [Octavian - mezzosopraan]
Walter Berry [Herr von Faninal - bas]
Wiener Philharmoniker o.l.v. Christoph Eschenbach
Decca / 466 314-2

Bonney was er van meet af aan op gebrand om haar stem jeugdig en fris te houden. Ze verzette zich tegen het idee dat veel jonge zangers al heel vroeg een groot, volwassen stemgeluid wordt aangemeten. Bonney sloeg het advies van haar docenten in de wind en hield haar klank heel bewust jong en licht.

Maar dat weerhield haar er niet van om ook het grote operarepertoire aan te pakken. Een rol die haar op het lijf geschreven was, is die van Sophie in Der Rosenkavalier van Richard Strauss. Dat past perfect bij dat jeugdige timbre:  Sophie is in de opera de jonge, onschuldige, adellijke bruid om wie een groot deel van het verhaal draait. Barbara Bonney maakte er haar debuut mee bij de Wiener Staatsoper in 1987 en zou de rol daarna nog talloze keren zingen op de grootste podia.

Een integrale studio-opname van Der Rosenkavalier met Bonney is er niet, maar ze maakte wel een opname van het prachtige terzet aan het slot van de opera, bij de Wiener Philharmoniker. Met een ware sterrencast: Renée Fleming als de Feldmarschallin, Susan Graham als Ocatavian, en Barbara Bonney dus als de jonge Sophie, met die soepele sopraanstem die er steeds weer stralend bovenuit zweeft.