Gouden Opnamen
NTR

Claudio Arrau bereikte zijn muzikale hoogtepunt op latere leeftijd

foto: www.arrauhouse.org

Elke week selecteert Podium legendarische Gouden Opnamen die je gehoord móet hebben. Centraal staan grote maestro's, absolute topmusici en cd's die gelden als referentiemateriaal. Van opnames uit lang vervlogen tijden tot de muziek van nu. Op 9 juni 2026 was het 35 jaar geleden dat de Chileense pianist Claudio Arrau overleed. Hij stond bekend als vertolker van de grote componisten: Beethoven, Brahms, Chopin en Liszt. De muziek stond bij hem altijd voorop. Zijn leven lang leerde hij nieuwe stukken kennen en benaderde hij bekende werken alsof hij ze voor het eerst speelde. Hij probeerde altijd een natuurlijk spel te creëren, “als of je de noten zo uit je mouw schudt.” Hij beloofde zichzelf te stoppen met spelen als hij merkte dat er een bepaalde routine in zijn spel sloop. In een interview in de jaren ’80 verklaarde hij: “Ik denk dat ik nu op mijn best ben, maar dat zeg ik tegen niemand!”

Wie: Claudio Arrau León, geboren 6 februari 1903 (Chillán, Chili) – gestorven 9 juni 1991 (Mürzzuschlag, Oostenrijk)

Wat: pianist van uitzonderlijke wereldklasse

Waar: geboren in Chili, vestigde zich in Duitsland en later in de Verenigde Staten. Hij trad wereldwijd op en maakte prachtige opnames in Amsterdam

Weetje: Na de dood van zijn vrouw in 1989 stopte hij tijdelijk met spelen. In 1991 zou hij met een recital de opening van het Brahmsmuseum in de Oostenrijkse plaats Mürzzuschlag verzorgen. Het zou zijn eerste optreden in twee jaar zijn geweest. Maar Arrau moest met spoed een darmoperatie ondergaan, maar Arrau stierf aan complicaties die ontstonden tijdens de operatie. De Chileense regering kondigde een dag van nationale rouw af. 

Maandag 13 juli

Ludwig van Beethoven
Concert voor piano en orkest nr.5, op.73 in Es gr.t., "Keizer" - deel II, "Adagio un poco mosso" + deel III, "Rondo"
Claudio Arrau [piano]
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Bernard Haitink
NRC Handelsblad i.s.m. Philips / 00289 4768540
Opnamejaar: 1972

Claudio Arrau kreeg zijn eerste pianolessen van zijn moeder. Zij ontdekte al dat de kleine Claudio muzikaal was toen hij nog maar net kon praten. Tijdens zijn eerste recital als kind speelde hij muziek van Mozart, Beethoven en Chopin. Dat hij getalenteerd was, was duidelijk. Maar hij zei altijd dat er behalve talent en aanleg om een groot artiest te worden ook een flinke dosis geluk nodig is. En hij had geluk. Na het recital besloot de Chileense regering de studie van de jongen te financieren. Daardoor kon hij in Berlijn gaan studeren. Hij was toen elf jaar oud. 

In de jaren ’60 tekende hij een platencontract bij Philips – misschien wel de belangrijkste stap in zijn opname-carrière. Hij heeft in die laatste jaren allerlei werken opnieuw opgenomen met een verfijndere interpretatie en een uitmuntende opnamekwaliteit. Zo nam hij in de jaren ’70 de pianoconcerten van Beethoven nogmaals op met het Koninklijk concertgebouw orkest onder leiding van Bernard Haitink. Het spel van Arrau is warm en romantisch.

Arrau zei over Beethoven: “Voor mij heeft Beethoven altijd gestaan ​​voor de zegevierende geest van de mens. Zijn boodschap van eindeloze strijd die uitmondt in de overwinning van vernieuwing en spirituele wedergeboorte, spreekt ons en de jongeren van vandaag aan met een kracht die bijzonder relevant is voor onze tijd.”

Dinsdag 14 juli

Robert Schumann 
Carnaval, op.9, deel X t/m XX
Claudio Arrau [piano]
Philips / 4208 712
Opnamejaar: 1966

Claudio Arrau studeerde vanaf zijn 11e in Duitsland. Hij kwam daar aan vlak voor het uitbreken van de eerste wereldoorlog. Hij kreeg les van Martin Krause, die nog les kreeg van Liszt. Toen Krause overleed was Claudio Arrau 15 jaar. Daarna kreeg hij geen lessen meer. In 1921 keerde hij als volleerd meester terug naar Chili, waar hij met groot enthousiasme werd ontvangen. Hij trad overal op en toen hij 20 was debuteerde hij in de Verenigde Staten. Een jaar later volgde hij Krause op aan het conservatorium van Berlijn. 

In 1966 nam hij Carnaval van Schumann op. Zijn opname van dit werk is virtuoos, diepgaand en met een fantastische frasering. Elk deel heeft een ander karakter en Claudio Arrau weet die verschillende karakters feilloos te vangen. We stappen halverwege in en eindigen uiteindelijk met de Marche des “Davidsbündler” contre les Philistins (met daarin een citaat uit het 5e Pianoconcert van Beethoven dat we gisteren lieten horen). 

Woensdag 15 juli

Frédéric Chopin
Rondo voor piano en orkest, op.14 in F gr.t., "A la Krakowiak"
Claudio Arrau [piano]
London Philharmonic Orchestra o.l.v. Eliahu Inbal
Philips / 4261 472
Opnamejaar: 1971

Claudio Arrau specialiseerde zich niet in een bepaalde periode of specifieke componisten. Hij was een muzikale duizendpoot, die alles speelde, van barok tot modern. In 1935 gaf hij in Berlijn twaalf recitals waarin alleen maar Bach op het programma stond. Het jaar erna speelde hij alle Pianosonates van Mozart in Berlijn. En in 1938 had hij een indrukwekkende serie in Mexico-Stad, waarin hij alle Pianosonates van Beethoven speelde én zijn Vijf Pianoconcerten. Hij deed dat een jaar later nog eens in Buenos Aires en Santiago. En hoewel Arrau bekend is geworden als meestervertolker van de geijkte componisten – Beethoven, Mozart, Chopin en Schumann – speelde hij ook muziek van bijvoorbeeld Messiaen. Zijn discografie is ook omvangrijk. Hij nam de pianoconcerten van Beethoven 3x op. Hij nam ook alle werken voor piano en orkest van Frédéric Chopin op, waaronder in het Rondo “A al Krakowiak” met het London Philharomnic Orchestra onder leiding van Eliahu Inbal in 1971. 

Donderdag 16 juli

Johannes Brahms
Sonate voor piano nr.3, op.5 in f kl.t. – deel II, “Andante espressivo”
Claudio Arrau [piano]
Philips / 4750242
Opnamejaar: 1971

Claudio Arrau maakte twee verschillende opnames van de pianoconcerten van Brahms. Hij nam – behalve de ballades ook een groot aantal solowerken op, waaronder de Derde pianosonate. Vlak na de Tweede Wereldoorlog schreef een recensent: “Er zijn pianisten die uitblinken in de werken van Bach, Mozart, Beethoven, Chopin en Liszt. Arrau is de enige levende pianist die, in ieder geval tijdens het spelen, mensen ervan kan overtuigen dat hij de meest uitmuntende vertolker is van al deze componisten, en nog veel meer.” 

In dit langzame deel uit de Derde pianosonate van Brahms, horen we het eclectisch spel van Arrau. Hij begint het deel alsof het werk door Bach geschreven is: heldere melodielijnen en trillers in de stijl van Bach. Daarna krijgt het werk een meer ‘Brahmsiaans’ karakter en komt de romantische poëet Arrau duidelijk aan het woord. Hij brengt de muziek tot leven en weet je te raken in je ziel. 

Vrijdag 17 juli

Franz Liszt
Concert voor piano en orkest nr.1, S.124 in Es gr.t. - compleet
Claudio Arrau [piano]
London Symphony Orchestra o.l.v. Colin Davis
Opnamejaar: 1979

Als jongen kreeg Claudio Arrau les van Martin Krause. Liszt was onder de indruk van Krauses spel en de twee bleven nauw met elkaar in contact tot de dood van Liszt. Krause was de enige docent bij wie Arrau studeerde. Dat hij zo’n affiniteit met de muziek van Liszt had, zag Arrau als direct gevolg van zijn piano-opleiding.

Dirigent Colin Davis zei over Arrau: "Zijn klank is verbluffend, volstrekt uniek. Niemand klinkt zoals hij. Zijn toewijding aan Liszt is buitengewoon. Hij veredelt die muziek op een manier waarop niemand ter wereld dat kan."

Advertentie via ster.nl
Advertentie via ster.nl