Componist Bob Zimmerman over opera Kolja: 'Als mensen niet huilen, heb ik iets fout gedaan'

Bob Zimmerman is van alle markten thuis: cabaret, film, theater – zelfs een stuk voor prinses Amalia's achttiende verjaardag – en nu dus opera. Door die veelzijdigheid heeft Zimmerman voor deze klassieke opera 'meer in zijn pakket'. "Veel van de akkoorden zijn jazzier dan de gemiddelde opera. Er zit wat meer groove in de ritmiek. Ik wil voortstuwing, dat het nooit sloom voelt. Je moet voelen waar ze het over hebben."

Doofstom personage

Hoe schrijf je muziek voor een personage dat niet kan spreken of kan horen? "Ik heb nagedacht over een systeem om geloofwaardig te krijgen dat Kolja op een gegeven moment kan zingen", zegt Zimmerman. "In het boek gaat zijn spraakvermogen vooruit, in de opera zijn zangvermogen. Je leeft zo stap voor stap met hem mee hoe dat steeds beter gaat."

 "Opera is sowieso al niet realistisch", voegt Zimmerman toe. "De personages spreken geen Russisch, maar zingen Nederlands. Je moet dus een illusie creëren dat dat personage een prachtige lyrische tenor is. Dat kan alleen maar in stadia, waarin je de luisteraar aan de hand meeneemt."

Tsjaikovski

De schaduw van Tsjaikovski's muzikale stijl is moeilijk te overwinnen. Zimmerman wilde niet 'voor Tsjaikovski wilde gaan spelen'. Hoe ga je er dan mee om? "In een scène na de pauze zit Tsjaikovski te componeren aan het laatste deel van zijn Zesde Symfonie", vertelt Zimmerman. "Ik neem het niet letterlijk, maar het eerste akkoord dat je hoort is uit dat deel, en verder ook flarden. Je hoort op dat moment wat er in zijn hoofd zit. Als ik naar de Zesde Symfonie luister, komen de tranen. En dat is ook onze business: als de mensen niet huilen, hebben we het niet goed gedaan."

Vanaf donderdag 3 september is de muziektheatervoorstelling naar het boek Kolja in Breda, Amsterdam, Utrecht en Apeldoorn te zien.