Tenor Mark Omvlee over wereldpremière van de opera To Die For (A Comedy)

Het verhaal van de opera speelt zich af in het Rusland van de jaren '90. Het hoofdpersonage, Semyon Podsekayev, is een 'loser' die voor zijn gevoel als enige in zijn omgeving de rijkdommen van het kapitalisme heeft misgelopen. Wanneer zijn laatste hopeloze onderneming in duigen valt, besluit hij dat het tijd is om er een einde aan te maken. Maar zijn voorgenomen zelfmoord wordt onmiddellijk gekaapt door anderen die uit zijn daad van wanhoop winst willen halen. Semyon wordt in een klap beroemd, maar tijdens televisieshow waar zijn zelfmoord live wordt uitgezonden beseft hij dat zijn oude leven misschien toch de moeite waard was. "Pugachov is een van die mensen die als 'winnaar' uit de val van de Sovjet-Unie als vandaan kwam. Hij kent Semyon, woont samen met hem, en maakt van de spontaan beroemde Semyon het gezicht van zijn supermarktketen."

Van Moskou tot Enschede

Elena Langer schreef de opera in opdracht van een Russisch theater, maar door de Russische inval in Oekraïne werd de productie om politieke redenen niet doorgezet. "Net als het toneelstuk uit 1928 waar het werk op gebaseerd is (red. De zelfmoord van Nikolai Erdman), werd het als anti-Russisch gezien. Het was niet patriottisch genoeg, te kritisch," vertelt Mark. "In het Westen werd het juist als te Russisch gezien, wat gezien de voortdurende oorlog ook precair is."

Langer heeft veel energie gestoken om de opera alsnog in première te laten gaan. "Ze heeft het laten vertalen naar het Engels. Daardoor is het werk ook direct een stuk 'minder Russisch' geworden. Ze heeft er hard voor gevochten om het ergens anders uitgevoerd te krijgen. Veel operagezelschappen en theaters zijn door haar benaderd. Zodoende is het door de Nederlandse Reisopera opgepikt, vandaar dat een stuk uit Rusland in Enschede in wereldpremière gaat."

De setting is echt Russisch. De grote woonhuizen waar meerdere gezinnen gemeenschappelijke ruimtes delen is voor een Nederlands publiek onbekend. "Maar je hoeft niet bekend te zijn met het Rusland van toen om te voelen hoe het was. De claustrofobische ruimte waar iedereen alles van elkaar weet—waar niks geheim kan blijven—voel je direct als beklemmend."

Repeteren met natte inkt

Langer was veel aanwezig bij de repetities van de opera. "Het is fijn om een werk uit te voeren van een componist die nog leeft, in plaats van een die al twee eeuwen dood is. Wanneer zangers een suggestie deden voor aanpassingen, bijvoorbeeld wanneer iets te moeilijk was om te zingen, dan paste Langer dat snel aan. Vaak repeteerden we terwijl de inkt nog nat was. Deze opera voelt als nauwe een samenwerking met de componist." 

De opera To Die For (A Comedy) gaat zaterdag 11 april in première in het Wilminktheater in Enschede. Daarna is het tot en met 30 april te zien op verschillende steden in het land. Kijk voor data en tickets op de website van de Nederlandse Reisopera.