Backstage op Festival d'Aix-en-Provence met Irma Boom

Irma Boom heeft uitgebreid bijgedragen aan de visuele identiteit van Festival d’Aix-en-Provence. Ze levert niet alleen een logo, maar een hele beeldtaal die past bij een van de toonaangevende operafestivals van Europa. Deze identiteit moet niet alleen opvallen, maar ook prestige en traditie uitstralen.

Irma Boom (geboren in 1960) is een Nederlandse grafisch ontwerper die internationaal bekend is, één van de invloedrijkste ontwerpers van dit moment.  Ze maakte naam met haar heldere aanpak van typografie, boekontwerp en visuele identiteit. Ze ontwierp voor onder meer Chanel en het Rijksmuseum.

In de beeldtaal van een cultureel instituut als Aix-en-Provence gaat het om meer dan alleen vorm. Hoe vertaal je een historisch festival dat stevig geworteld is in zijn regio, naar een eigentijdse stijl? En wat doet zo’n visuele identiteit nu eigenlijk met een festival? Dat zoekt Podium uit in de rubriek Backstage, waar Irma Boom vertelt over haar werk achter de schermen bij Festival d’Aix-en-Provence.

Over Festival d’Aix-en-Provence

Het staat vooral bekend als een operafestival. Daaromheen vind je ook symfonische, kamermuziek- en vocale programma’s, waarin plek is voor zowel traditie als nieuwe muziek. Voor het festival zijn er drie belangrijke pijlers: Mozart (met vaste plek voor titels als Don Giovanni en Die Zauberflöte), het grote romantische en Franse operarepertoire (van bijvoorbeeld Verdi, Charpentier en Cavalli) en hedendaagse opera met wereldpremières. 

De dirigenten zijn grote namen zoals Simon Rattle en Pierre-Laurent Aimard. Veel concerten zijn in het Grand Théâtre de Provence of in de open lucht van het Théâtre de l’Archevêché. De academie- en residency-programma’s zorgen elk jaar voor nieuwe creaties, talentontwikkeling en experimenten. Het festival wil zo een proeftuin bieden voor nieuwe stemmen en componisten.

Wat doet een visuele identiteit met een festival?

Bij het Festival d’Aix-en-Provence zie je dat duidelijk terug. Het festival staat bekend om zijn artistieke ambitie, internationale uitstraling en sterke band met de stad Aix en de mediterrane omgeving. De vormtaal moet al die kanten tegelijk laten zien: verfijnd, cultureel geladen, én toegankelijk.

Irma Boom maakt geen losse plaatjes, maar een geheel. Met haar werk helpt ze een instituut helder te laten zien wie het is en waar het voor staat. Voor dit festival hoopt ze over te brengen: klasse zonder dikdoenerij, eigentijds met respect voor traditie, en herkenbaar zonder de muziek in de schaduw te zetten.

Zo laat haar bijdrage zien dat visuele identiteit in de cultuur niet alleen over vorm gaat, maar ook over hoe je een festival leest en begrijpt. Een goed ontwerp geeft een festival een gezicht, maar ook een bepaalde houding.

Een andere festivalblik

De visuele identiteit van Festival d’Aix-en-Provence steekt anders in elkaar dan die van veel andere grote internationale festivals. Waar die vaak werken met jaarlijks wisselende campagnes en iconische posters, kiest Aix bewust voor een doorlopende huisstijl. Oftewel, een identiteit voor een operafestival dat zich eerder als cultureel instituut presenteert dan als tijdelijk seizoensevenement.

Sinds 2019 geeft Irma Boom mee vorm aan deze identiteit. De beeldtaal sluit aan bij de Nederlandse constructivistische traditie: helder, grafisch, strak, met veel nadruk op typografie en vorm. Het logo is niet alleen een beeldmerk, maar het startpunt voor een hele visuele taal.

De identiteit is bewust 'uitgekleed': weinig decor, veel aandacht voor letters, ritme en compositie. De vormgeving moet niet alleen opvallen, maar ook prestige uitstralen. Die stijl is meer verwant aan musea en orkesten dan aan pop- of dancefestivals.

Hoe doen andere festivals het?

Zet je Aix naast andere grote festivals, dan valt die benadering meteen op. Montreux Jazz Festival draait bijvoorbeeld al jaren om de jaarlijkse poster: elk jaar krijgt een andere kunstenaar carte blanche. Iedere editie krijgt zo een eigen beeld dat de sfeer van dat jaar bepaalt.

Bij Sónar zie je weer een heel andere aanpak. Daar wordt de identiteit per editie bijna experimenteel benaderd: van abstracte grafische systemen tot visuals waarin AI een rol speelt. Die campagnes verbinden elektronische muziek, kunst en technologie.

Green Man bouwt zijn identiteit rond storytelling: natuur- en folkloremotieven en een eigen festivalfont. Kijk je naar historische voorbeelden zoals Woodstock ’69, dan zie je één iconische poster: de vogel op de gitaar. Dat was genoeg om festival en tijdsgeest in één beeld te vangen. In al die gevallen hangt de identiteit sterk aan losse beelden of campagnes met een jaarlijks thema.

Een festival met een duidelijke houding

Aix kiest bewust een andere route. In plaats van jaarlijks een nieuw visueel universum op te bouwen, werkt het festival aan een herkenbare basis die het operafestival een stabiel gezicht geeft. Dat sluit aan bij hoe Aix zichzelf ziet: als internationaal referentiepunt voor opera, stevig verankerd in een lange traditie, maar open voor nieuwe makers en een nieuw publiek. 

Tegelijkertijd houdt de vormgeving rekening met de plek: de mediterrane context, de relatie met de stad, de openluchtlocaties en de regionale verankering. De visuele taal moet die dubbelheid vasthouden: wereldpodium én lokaal ingebed. De visuele identiteit is daarmee een interpretatie van wat het festival is.