Andreas Goetze (42) met Parkinson gaat zingen op benefietconcert van onderzoeker Bas Bloem

Andreas Goetze (42) kreeg rond zijn veertigste de diagnose Parkinson. In die tijd had hij net de overstap gemaakt van zanger naar wiskundedocent, maar het lesgeven en alle extra taken die daarbij kwamen, veroorzaakten te veel stress – nota bene een symptoom van Parkinson.

Zijn diagnose deed Goetze besluiten om toch voor zijn zangcarrière te gaan. Het is wel puzzelen om zijn medicatie op tijd in te nemen zodat hij niet trillend of stijf op het podium staat, maar juist als hij zingt, voelt hij zich beter. "Muziek raakt mij", zegt Goetze. "Als ik zing zet ik mijn lijf in om die klank tot uiting te brengen. Het voelt mentaal en fysiek goed om zo onderdeel te zijn van die muziek. Ik word regelmatig geraakt door de muziek die ik zelf aan het uitvoeren ben."

Minder angst en stress

Parkinson-professor Bas Bloem van het Radboud UMC in Nijmegen heeft al in twee kleine studies aangetoond dat het zorggebruik afnam bij patiënten die bezig waren met het bedrijven van de kunstvorm van hun voorkeur. "Ze functioneerden beter en hun angst en stress-symptomen namen af tijdens en na de sessie", zegt Bloem. In een samenwerking met het Rijksmuseum is hij nu bezig ook te onderzoeken of het kijken naar kunst in een museum ook een dergelijke invloed heeft op Parkinson-patiënten.

Waarom denkt Bloem dat kunst bedrijven of bekijken gunstig is voor de gezondheid? "Mensen met Parkinson zijn door het tekort aan dopamine eerder angstig en gestrest. Kunst bedrijven helpt om dat te verminderen. Het kan de 'flow' vergroten: die magische balans tussen wat je kunt en waarin je nog wordt uitgedaagd. Het genieten van kunst maakt dan weer meer dopamine vrij in je hersenen."

Bloem beschrijft twee circuits waarop dopamine betrekking heeft: het motorische en het gelukscircuit. "Dopamine zit in de amandelkern in de hersenen, de zogenaamde gelukskern. Als jij geniet van kunst, dan knijp je als het ware die kern leeg als een spons. En die dopamine kan dan uitlekken naar het motorische circuit, waardoor mensen met Parkinson vlotter gaan bewegen."

Muziek en Parkinson

Bij muziek gelden er nog minstens twee andere werkingsmechanismen, zegt Bloem. Het eerste is ritme. "Parkinsonpatiënten kunnen geen normale ritmes meer genereren, zoals het loopritme. En daar komen pathologische ritmes voor terug, zoals trillen. Door te luisteren naar externe ritmes, kan die interne startmotor omzeild worden. Mensen die niet kunnen starten met bewegen, kunnen op het ritme van muziek wel weer lopen. Dat is al uitvoerig aangetoond."

Daarnaast is muziek gekoppeld aan dans en beweging. "Bewegen is ook een medicijn. Muziek is een manier om mensen aan het bewegen te krijgen en het dansen heeft daarnaast een belangrijk sociaal element", zegt Bloem. 

Bloem hoopt ook het effect van concertbezoek te onderzoeken in de toekomst. "Het Concertgebouw is een volgende gesprekspartner wat mij betreft. Ik ben op een missie. Nu is eerst de grote definitieve studie nodig met honderden mensen om aan te tonen dat kunst écht gezondheidswinst gaat opleveren. Dan kan ik daarmee de boer opgaan en verzekeraars overtuigen."

Benefietconcert 

Daarom dus dat benefietconcert op 29 september. De Vereeniging in Nijmegen stelt kosteloos de zaal ter beschikking en artiesten als Tania Kross, Dries Roelvink en ook DJ Armin van Buuren zullen vrijblijvend optreden. 

En Andreas Goetze dus. Doorgaans zingt hij als bas-bariton veel in ensembles, zoals het Laurens Vocaal en momenteel in een productie van Nabucco bij Opera Vlaanderen. "Natuurlijk is het als zanger ook stressvol als ik avonden laat werk en ik thuis twee kleine kinderen heb. Maar op het podium is het heel concreet wat ik moet doen. Ik denk dat het zingen een positieve invloed heeft. Ik kan me bijna niet voorstellen dat het niet waar is wat Bas Bloem wil aantonen."