Boekjes met manuscripten van Salieri ontdekt

De vier rode boekjes werden door Prins Joseph von Dietrichstein aan Salieri gegeven. Hij had ze al helemaal voorzien van notenbalken en gebonden in rood leer met gouden relief en bijpassend etui. Salieri schreef er 149 op zichzelf staande composities in. Na de dood van Salieri werden de boekjes weer teruggegeven aan Von Dietrichstein als blijk van dankbaarheid en vriendschap. Zo had Salieri dat aangegeven in zijn testament. Daarna was er geen spoor meer van de boekjes. Tot een tijdje geleden. De nazaten van Prins von Dietrichstein namen contact op met musicoloog Timo Jouko Herrmann en hij herkende de boekjes als de oorspronkelijke boekjes van Salieri. “Of ze wisten dat er naar de boekjes werd gezocht, weet ik niet, maar de familie wist wel dat de boekjes waardevol zijn. Ze zijn bijna als relikwieën bewaard.” Ze verkeren in perfecte staat. Er ontbreekt geen pagina, er zijn geen vouwen en er is geen waterschade. 

Inhoud

Timo Jouko Herrmann deed onderzoek naar de inhoud. De boekjes bestaan voornamelijk uit korte studiewerken, waaronder canons en fuga’s. Sommige composities zijn maar een paar maten lang. Deze werken waren bedoeld voor de naaste vriendenkring van Salieri. Ze werden uitgevoerd tijdens bijeenkomsten, een picknick of uitstapjes op het platteland. Er zijn ooggetuigenverslagen van studenten van Salieri die dat soort bijeenkomsten omschrijven. Zo is er ooit een uitstapje geweest, waarbij iemand wilde dansen, maar er waren geen instrumenten om de dans te begeleiden. Daarom schreef Salieri snel een menuet om te zingen, waarop gedanst kon worden. 

Een aantal werken uit de bundels is wel bekend, omdat Salieri liederen vaak meermaals opschreef en bijvoorbeeld aan leerlingen gaf. Maar er zijn ook nieuwe werken in deze bundels gevonden. 

Heruitgave

Timo Jouko Herrmann heeft scans van de boekjes gekregen. Via een speciaal computerprogramma heeft hij de muziek leesbaar gemaakt voor de huidige tijd. Nu is een eerste echte uitgave van één van de boekjes klaar. Hermann: “Gelukkig was Salieri een nauwgezet schrijver. Het is niet te vergelijken met een autograaf van Beethoven. Het ontcijferen van zijn handschrift is te vergelijken met het ontcijferen van hiërogliefen. Salieri schrijft opvallend duidelijk.”

Herwaardering 

Ook Salieri-kenner Matthias Kadár is enthousiast over de ontdekking. “Dit laat zien wat een ongelofelijk leuke man Salieri moet zijn geweest. Heel anders dan hoe we hem uit de film Amadeus kennen. Salieri was in zijn tijd heel populair. Hij heeft ook veel betekend voor de ontwikkeling van de klassieke muziek. Een voorbeeld: Mozart schreef zijn opera’s vaak met bepaalde zangers in zijn gedachte: een aria toegespitst op de stem van een bepaalde zanger. Die zangers werden weer opgeleid door Salieri. Je zou kunnen zeggen: zonder Salieri hadden de opera's van Mozart misschien anders geklonken!” 

Kadár vindt het belangrijk dat Salieri weer in een goed daglicht komt te staan. Daarom schreef hij een boek over Salieri: Salieri: Die unsichtbare Präsenz, oftewel: Salieri: de onzichtbare aanwezige. “Want hoewel hij in de huidige muziekgeschiedenis haast onzichtbaar is geworden, is hij via zijn leerlingen en muzikale inzichten altijd aanwezig.”