Europa wil duidelijkere regels voor muziekinstrumenten in het vliegtuig

Volgens Anita DeBaere, directeur van brancheorganisatie Pearle - Live Performance Europe, is er na vijftien jaar lobbyen eindelijk een doorbraak. “Musici liepen steeds tegen dezelfde problemen aan,” vertelt ze. “Niet alleen de vraag óf een instrument mee de cabine in mocht, maar ook hoe het werd behandeld als het in het ruim belandde. Schade, temperatuurverschillen, onzorgvuldige omgang: het risico was groot.”

Een belangrijk knelpunt was het gebrek aan eenduidige regels. Europese luchtvaartmaatschappijen hanteren elk hun eigen voorwaarden voor afmetingen, gewicht en plaatsing van handbagage. Daardoor kon een reis met overstap al snel uitmonden in een wirwar van tegenstrijdige voorschriften.

Amerikaanse wetgeving als aanleiding

Geïnspireerd door Amerikaanse wetgeving uit 2014, waarin muziekinstrumenten expliciet als werkinstrument worden erkend, stapten Pearle en de International Federation of Musicians naar de Europese Commissie. Inmiddels is er een politiek akkoord bereikt tussen de Europese Commissie, het Parlement en de Raad van transportministers.

Als de plannen definitief worden goedgekeurd, naar verwachting binnen enkele weken, en vervolgens in werking treden (waarschijnlijk binnen een jaar), betekent dat een belangrijke verandering. Muziekinstrumenten worden dan officieel erkend als werkinstrumenten en moeten als onderdeel van de handbagage worden behandeld. Dat gaat gepaard met ruimere afmetingen, zodat bijvoorbeeld een vioolkoffer in het bagagevak past of onder de stoel kan worden geplaatst.

Voor grotere instrumenten, zoals een cello, blijft het mogelijk om een extra stoel te boeken. Het instrument krijgt dan een eigen plek naast de musicus, volgens de veiligheidsregels. Opvallend detail: voor zo’n “instrument-ticket” mogen geen extra luchthaventoeslagen worden gerekend, omdat die gekoppeld zijn aan personen en niet aan objecten.

Toch is het werk volgens DeBaere nog niet klaar. Vooral bij veiligheidscontroles op luchthavens gaat het nog vaak mis. “We horen steeds vaker klachten over hoe instrumenten worden behandeld door beveiligingspersoneel. Dat is het volgende dossier waar we ons op richten.”

Van individuele oplossingen naar algemene maatregel

Dat de problematiek leeft, blijkt ook uit recente ontwikkelingen bij luchtvaartmaatschappijen zelf. Zo kondigde Lufthansa eerder aan de regels voor kleine muziekinstrumenten te versoepelen. Vioolkoffers - doorgaans zo’n tachtig centimeter lang en daarmee vaak te groot volgens de standaard handbagage-eisen - mogen sinds kort toch mee de cabine in, net als koffers voor altviool, trompet of ukelele.

Aanleiding was een incident met de Duitse violist Carolin Widmann. Tijdens een vlucht van Helsinki naar Frankfurt kreeg zij te horen dat haar vioolkoffer niet mee aan boord mocht. Haar instrument, een Guadagnini-viool uit 1782, mocht alleen zonder koffer de cabine in. De violist zag zich genoodzaakt het kostbare instrument de hele vlucht op schoot te houden, voorzichtig gewikkeld in een trui. Lufthansa bood later excuses aan en paste de regels aan. 

Voor veel musici voelt dat als een stap in de goede richting – en mogelijk als een voorbode van wat er op Europees niveau staat te gebeuren.