Calliope Tsoupaki: ‘Ik wil mensen aanmoedigen muzikaal op vakantie te gaan’

Gefeliciteerd! Wat betekent de Johan Wagenaar Prijs voor jou?

“Dat ik de Johan Wagenaar Prijs heb gekregen, betekent dat alles wat ik in mijn eentje op mijn kamer doe, aankomt. Al die jaren die ik al gewerkt heb, de samenwerkingen met musici die ik heb gehad, de dromen die ik had – mensen hebben die reis met mij meegemaakt. De erkenning geeft me zelfs een extra zetje om nu nóg harder te gaan werken.”

De Johan Wagenaar Prijs is een oeuvreprijs, je zou nu ook op je lauweren kunnen gaan rusten.

“Nee, zo is het voor mij niet. Ik ga nog net zo hard werken de komende twintig jaar, zo veel als ik kan.

In het Avondconcert doen we de uitreiking nog dunnetjes over. Hoe heb jij de avond ervaren?

“Het was een mooie avond. Mijn werk Falling is heel mooi uitgevoerd door het Residentie Orkest en het publiek heeft er heel goed op gereageerd. Het is de derde uitvoering van het werk sinds de première door orkest Phion in 2025.”

Hoe belangrijk is het dat een werk opnieuw wordt uitgevoerd nadat het al in première is gegaan?

“Voor een première is er vaak maar weinig repetitietijd, dus een orkest krijgt maar amper de kans om kennis te maken met wat ik heb geschreven. Het is heel belangrijk dat stukken vaker gespeeld worden. Musici kunnen zo wennen aan de muzikale lijnen, melodieën, de opbouw – zo ontstaat er langzaam een muzikale traditie. Uiteindelijk krijgen dan ook de meer verborgen aspecten van mijn muziek de kans om ontdekt te worden. Zo krijgt een stuk ook de kans om zich nog verder te transformeren.”

Een titel als Falling roept meteen beelden op. Zijn beelden voor jou ook een vertrekpunt als je gaat componeren?

“De titel Falling werkt voor mij heel suggestief. Behalve dat iets valt, kan de betekenis ook poëtischer zijn. De nacht kan invallen, of de stilte valt. En wat te denken van falling in love, verliefd worden. Het heeft allemaal te maken met overgave, iets onontkoombaars.”

Waar leidt dat muzikaal naartoe?

“Er zit veel beweging in het orkest. Elasticiteit. Ik wilde ontdekken hoe mooi het is om naar de laagte van het orkest te gaan, van de hoge strijkers helemaal naar de contrabassen. Ik zal niet te veel verklappen, maar er zit een heel laag moment in het stuk. Ik voelde me heel gelukkig toen ik dat schreef, dat er ruimte voor was in het stuk.”

Je zit lang genoeg in het vak om een oeuvreprijs te winnen. Hoe heb je het vak zien veranderen door de jaren heen?

“Een mooie verandering is dat de doctrines uit het verleden vervaagd zijn, waardoor componisten zich vrijer kunnen voelen om te schrijven wat ze willen. Zo voelde het voor mij altijd al, maar ik moest wel door de jaren 80 en 90 heen. Ik voelde altijd de hete adem van complexiteit en cerebraliteit, maar muziek is voor mij altijd intuïtief.”

“Natuurlijk heb je zonder doctrines wel het probleem dat je niet meer weet wat goed of slecht is. Wat mooi is of lelijk. Zulke ideeën vervagen dan ook, waardoor je nog veel meer moet vertrouwen op wat je zelf denkt en waarvoor je staat.”

Is nieuwe muziek toegankelijker dan het publiek soms denkt?

“Het is niet dat we tegenwoordig andere muziek schrijven omdat het publiek de muziek uit de jaren 80 niet mooi vindt. Dat is helemaal niet zo. Het is geen polemiek, het is een evolutie. We luisteren tegenwoordig met andere oren en ik zou het publiek uitnodigen om naar alle soorten nieuwe muziek te komen luisteren. En luister toch ook af en toe naar muziek van voor deze tijd, want er zitten fantastische stukken tussen. Misschien dat er soms iets tussen zit wat je niet mooi vindt, maar dat is niet iets om bang voor te zijn, daarin schuilt juist het avontuur. Het is net als met een vakantie naar een ander land. Daar kom je ook dingen tegen die je niet begrijpt, dingen die anders zijn, dingen die nieuw zijn. Ik zou mensen willen uitnodigen om op vakantie te gaan in de muziek.”

In het Avondconcert van 20 oktober klinkt het concert met de prijsuitreiking. Op het programma stonden van Tsoupaki de werken Thin Air en Falling.