Thomas Beijer is artist in residence

'Een residency is een ongekende luxe,’ zegt Thomas Beijer (1988). Komend seizoen is hij in een reeks van vijf afwisselende concerten te horen. De muziek loopt uiteen van De Falla’s Noches en los jardines de España – ‘noten die je gloeiend moet spelen, niet vurig’ – tot eigen werk. ‘Bij zo’n uitnodiging gaan mijn gedachten onmiddellijk alle kanten op. Het liefst wil ik de luisteraar iets voorschotelen wat niet vaak in de zaal te horen is.’ Missie geslaagd: het Tweede pianoconcert van Frank Martin hoor je niet vaak live. ‘Kijk, dat is nu precies waarom het zo nodig is om dit naar de zaal te brengen. Ik probeer al zo’n vijftien jaar om Martins concert geprogrammeerd te krijgen, deze residency is daarom een zegen.’

Gek soort symbiose 

Thomas zit thuis in de Amsterdamse Baarsjes aan de keukentafel. Zijn ogen fonkelen als hij over Martin praat. ‘De onontkoombaarheid van Martins muziek trekt me enorm. Het tweede deel van dit concert: alsof er een soort vergezicht naar het universum opengaat, adembenemend! Hij heeft zijn muziek zo precies gecomponeerd, dat je steeds aan het koorddansen bent. En als je zelf als uitvoerder ietsje ruimte neemt, val je ervanaf.’ Wat je moet doen om deze Martin uit te voeren, noemt Thomas een gek soort symbiose: ongelofelijke precisie paren aan menselijkheid. ‘Als ik professoraal ieder nootje speel, klinkt er geen muziek en kan ik de luisteraar niet meeslepen. Maar ja, hoe dat wel precies moet, dat is een raadsel. Hoe krijg je het voor elkaar dat het doodstil wordt en dat mensen denken: wat gebeurt hier? Het is bijna iets mystieks.’ 

Ideale figuur 

‘De onvolprezen Jan Wijn, mijn conservatoriumleraar, bracht mij in aanraking met de muziek van Martin. ‘Hij zei op een keer: “Jij lijkt me de ideale figuur voor de Préludes.” Nooit van gehoord, ik ben direct gaan luisteren en raakte in de ban. Jan had ooit eens een aantal preludes voor Martin voorgespeeld, toen de componist in Naarden woonde. En hij speelde alles veel sneller dan er stond, een beetje bravoure-achtig. Martin had gezegd: “Ah! Le grand piano. Doe maar.” Later heb ik daar in Naarden in de kamer gestaan waar hij zijn Tweede pianoconcert heeft geschreven, de geodriehoek op zijn secretaire gezien waar hij de maatstrepen mee trok. Dan loop je even in zijn voetsporen, en dat is heel interessant. Die muziek gaat op een andere manier leven.’

Bekijk het seizoen 2026-2027

Minnaar 

Diezelfde Jan Wijn was ook de leraar van Hannes Minnaar, met wie Beijer zijn residency begint in een avond voor twee piano’s. ‘Hannes, ja! Sinds onze studietijd hebben we het idee gehad om een keer samen een concert te geven. Dat is nu bijna twintig jaar geleden. Samenspelen zal goed gaan, onze poëtica ligt niet erg uit elkaar. Hannes heeft een breed repertoire. Ook hier wilde ik liefst geen voor de hand liggend programma. Stravinsky’s Concert voor twee piano’s is een beetje een ondergeschoven kindje, maar zó goed. Brahms’ Variaties op een thema van Haydn zijn natuurlijk bekend. Muziek uit het Sluwe Vosje van Janáček daarbij, schitterend.’ 

Eigen werk 

‘Heb je je weleens gerealiseerd,’ vervolgt Thomas, ‘dat je naar de bioscoop gaat om een nieuw uitgekomen film te bekijken, maar dat je vaak in een zaal bent om nog eens je favoriete Beethoven symfonie te horen? Ik ken geen kunstvorm waarin zo veel herhaald wordt. Ik ben ook gek op het klassieke repertoire. Tegelijkertijd hou ik erg van onbekender materiaal en ben ik nieuwsgierig naar het nieuwe.’ Zoals je eigen muziek? Je schrijft voor je residency aan twee stukken, een symfonisch werk voor het Radio Filharmonisch Orkest en een liedcyclus. ‘Nou, schrijft, ik moet nog beginnen.’ 

Inspiratie 

En componeerde je niet met een ganzenveer bij kaarslicht? ‘Die kaars heeft een tijd gebrand en ik maakte mezelf ook wijs dat ik alleen in mijn werkkamer kon componeren. Ik hechtte waarde aan een ritueel. Maar dat bleek onmogelijk, ik ben veel op pad. Nu heb ik een uitklapbaar bluetooth-toetsenbord voor mijn iPad. Allemaal niet echt romantisch, ik geloof ook niet in romantische inspiratie, eerlijk gezegd. Inspiratie komt als je geconcentreerd en met grote zorg aan het werk bent. Dan ontdek je zijwegen en kun je jezelf verliezen in waar je mee bezig bent. Het beroemde gevoel dat het werk met jou aan de haal gaat. Maar dolend door de natuur je noten vinden, och.’

Liedcyclus 

Een van de eigen werken die Thomas straks presenteert, is een liedcyclus, geschreven voor zijn partner, mezzosopraan Barbara Kozelj, en het Animato Kwartet. Beijer is graag met poëzie bezig en heeft in dit geval een stem in zijn gehoor. ‘Als ik het over Barbara heb, ben ik natuurlijk volstrekt partijdig; ik weet niet of het een goed idee is als ik iets over haar uitvoeringskunst zeg,’ lacht Thomas. ‘Maar vooruit, ze heeft een groot inbeeldingsvermogen, ze is empathisch en straalt op het podium warmte uit. In het vertolken van een karakter kan ze je bij de lurven grijpen. Ik ben voorzichtig, maar mijn bewondering is enorm. Bij het componeren van kamermuziek is het fijn om te weten voor wie je schrijft, dat helpt je voorstellingsvermogen.’

Schrijver 

Tegen de muur op de tafel liggen stapels boeken, van alles door elkaar. Zelf is Thomas ook aan het schrijven. Planning: driehonderd pagina’s met als titel Vanuit Muziek. Onderwerp: zijn kijk op de wereld. Hoe is die? ‘Nou ja, als ik die in twee zinnen zou kunnen samenvatten, hoef ik dat boek niet te schrijven. Ik verzet me daarin ook tegen reductie, tegen complexe zaken simpel maken. Je moet iets onder een vergrootglas leggen, niet om het te verklaren, maar om het beter te kunnen zien. Uit alles wat je maakt, blijkt een morele, esthetische en ethische houding. Ik hou van het maken van dingen. Ik vind kunst zoiets moois; je geeft je manier van kijken naar de wereld vorm en je kunt kunst ook nog eens met andere mensen delen.’

Tekst: Frederike Berntsen, uit de brochure van het AVROTROS Vrijdagconcert