Van Mäkelä tot het lokale koor: de Matthäus is overal

Mäkelä en het Concertgebouworkest

Een van de opvallendste uitvoeringen dit jaar is die van het Concertgebouworkest onder leiding van Klaus Mäkelä. "Hij wilde de Matthäus heel graag zelf doen", vertelt Den Hertog. "De afgelopen jaren werden vaak barokspecialisten ingevlogen, maar Mäkelä is een allrounder. Ik ben heel benieuwd wat hij ermee gaat doen."

Daarmee sluit de uitvoering aan bij een lange Nederlandse traditie. Al sinds 1899 klinkt de Matthäus op Palmzondag bij het Concertgebouworkest, een gewoonte die begon met Willem Mengelberg.

De Matthäus Passion onder leiding van Klaus Mäkelä is te horen op NPO Klassiek.

Meer informatie

Twee tradities naast elkaar

Die Mengelberg-traditie was groots en meeslepend, met enorme koren en orkesten. "Dat was een beetje Bach op z’n Bruckners", zegt Den Hertog. In de jaren twintig ontstond daar een tegenreactie op, met de oprichting van de Nederlandse Bachvereniging. Die koos juist voor een sobere benadering. Ook die traditie leeft nog altijd voort. Jaarlijks komen bezoekers uit het hele land, onder wie ook politieke prominenten, naar de Grote Kerk in Naarden voor de uitvoering van de Bachvereniging.

Amateurkoren als drijvende kracht

Opvallend is dat de Matthäus-Passion niet alleen door professionele ensembles wordt uitgevoerd. "Dat vind ik echt iets unieks in Nederland", zegt Den Hertog. "Er zijn zo veel koren die zich ieder jaar weer over de Matthäus buigen en daar gebeuren echt hele mooie dingen."

In plaatsen als Zaltbommel klinkt de Matthäus al zestig jaar op Palmzondag. En ook in Rotterdam is er een bijzondere traditie: een gratis uitvoering in de Laurenskerk, die ook via livestream te volgen is.

Steeds nieuwe vormen

Naast de klassieke uitvoeringen ontstaan er ook nieuwe varianten. Zo zijn er verkorte versies voor kinderen en experimentele vormen, zoals een Matthäus in de koepelgevangenis van Arnhem. "Je neemt je matje mee, gaat liggen en laat de muziek over je heen komen", aldus Den Hertog.

Waarom juist in Nederland?

Dat de Matthäus-Passion juist hier zo populair is, heeft volgens Den Hertog historische redenen. "Vanaf de jaren twintig werd het werk jaarlijks op de radio uitgezonden. Zo kon iedereen meeluisteren en werd het echt een Nederlandse traditie."