Rian de Waal – meester van de virtuoze pianotranscriptie

Franz Liszt 
Années de pèlerinage, deuxième année S.161, “Italie” ; Sonetto 104 del Petrarca
Rian de Waal [piano]
Valthermond Recordings / VOL.3
DAX5922-009
Opnamelocatie en jaar: Concertboerderij “Onder de Linden”, Valthermond 2010

Liszt maakte veel transcripties van liederen van Schubert bijvoorbeeld. Maar natuurlijk schreef Liszt ook eigen werk. De cyclus Années de pèlerinage bijvoorbeeld. Drie pelgrimsjaren van Liszt. In de tweede reeks met de titel “Italie” zijn een aantal sonetten van Petrarca door Liszt op muziek gezet. De prachtige liefdesgedichten zetten Liszt aan tot het schrijven van instrumentale en vocale versies. Liszt reviseerde die sonetten keer op keer, jaren lang. En Rian de Waal speelde de sonetten vaak.

Dit is het sonnet Pace non trovo – ik kan geen vrede vinden. 
Dit zijn de laatste regels van het sonnet (vertaling: Frans van Dooren) 

Ik huil van vreugde, ik lach terwijl ik ween,
leven en dood kwelt mij in gelijke mate:
en dit, o liefste, komt door jou alleen.

Johann Sebastian Bach / Johannes Brahms
Partita voor viool nr.2, BWV.1004 in d kl.t. – deel V, “Chaconne” (arr.)
Rian de Waal [piano]
Valthermond Recordings / 59727557
CAX13563-014
Opnamelocatie en jaar: Concertboerderij “Onder de Linden”, Valthermond 2004-2010

In de klassieke- en romantische periode heeft de linkerhand op de piano nog een begeleidende rol. Hij speelt de baslijn en geeft de harmonieën en is daarmee de support voor de rechterhand, die vaak de melodie speelt en virtuoze capriolen uithaalt. 

Maar de linkerhand kan veel meer. Brahms was de eerste die dat bewees, door de Chaconne uit de Twee partita voor vioolsolo van Bach te transcriberen voor piano – maar dan alleen de linkerhand. Na hem volgden onder meer Reger, Scriabin, Saint-Saëns en Godowski met bewerkingen voor enkel de linkerhand. Het mooie aan Brahms’ bewerking van de Chaconne is dat de pianist nu net als de violist bepaalde restricties heeft. Een violist heeft slechts vier snaren en vier vingers en in deze bewerking van Brahms mag de pianist slechts vijf vingers gebruiken. 

In deze opname van Rian de Waal is van die beperking eigenlijk niets te horen. Het klinkt alsof hij gewoon tien vingers gebruikt. Hij laat de verschillende melodieën prachtig uitkomen en door het gebruik van arpeggio’s lijkt het of hij de viool imiteert. 

Franz Schubert
Sonate voor piano nr.21, D.960, op.posth. in Bes gr.t. – deel II “Andante sostenuto”
Rian de Waal [piano]
Valthermond Recordings / VOL.2
CAX12643-002
Opnamelocatie en jaar: Concertboerderij “Onder de Linden”, Valthermond 2010

De laatste pianosonate van Franz Schubert is misschien wel de langste pianosonate ooit geschreven. Als alle herhalingen worden gespeeld, kan het werk meer dan 50 minuten duren. “Wie Schubert speelt, mag geen haast hebben,” vond Rian de Waal. Hij schreef: “Schuberts muziek is te vergelijken met de romans van grote Russische schrijvers als Dostojevski en Gontsjarov, waarin de tijd regelmatig helemaal lijkt stil te staan.” In het tweede deel blijven de akkoorden lang liggen en de linkerhand speelt korte noten. Het spel van Rian de Waal is prachtig ingetogen.

Robert Schumann / Franz Liszt
Widmung S.566
Rian de Waal [piano]
Valthermond Recordings / 59727557
CAX13563-034
Opnamelocatie en jaar: Concertboerderij “Onder de Linden”, Valthermond 2004-2010

Rian de Waal behoorde tot de belangrijkste Nederlandse pianisten van zijn generatie. Tot kort voor zijn dood bleef hij spelen, lesgeven, jureren en nam hij cd’s op. Een paar dagen voor zijn dood nam hij afscheid van zijn leerlingen aan het Koninklijk Conservatorium.

De liedcyclus Myrthen van Robert Schumann is geschreven als huwelijksgeschenk van Robert Schumann aan zijn geliefde Clara. Het eerste lied Widmung werd door Liszt bewerkt en was één van de favoriete toegiften van Rian de Waal. 

Henri Duparc
L’invitation au voyage
Marion van den Akker [mezzosopraan] & Rian de Waal [piano]
Valthermond Recordings / VOL.3
DAX5922-005
Opnamelocatie en jaar: Concertboerderij “Onder de Linden”, Valthermond 2007

Samen met zijn echtgenoot Marion van den Akker kocht Rian de Waal een boerderij in het Drentse Valthermond. Een plek waar het echt stil was en waar Rian de Waal graag was. Er werden veel concerten gegeven. Marion van den Akker en Rian de Waal traden ook samen op en maakten ook opnamen. “Rian stond met name bekend om zijn virtuoze pianospel. Minder bekend was zijn liedbegeleiding. Het was min of meer mijn “alleenrecht” om samen met hem romantische liedrecitals te geven. Ik ben er eeuwig dankbaar voor,” zegt Marion.