Daan van den Hurk componeert muziek bij stille films

Daan van den Hurk heeft een liefde voor films in het algemeen. In zijn eigen muziek houdt hij ervan verhalen te vertellen. Een combinatie van die twee dingen is precies wat hij nu doet: hij schrijft en speelt muziek bij stille films. “Jammer genoeg ben ik pas na mijn studie in aanraking gekomen met stille films”, zegt hij. “Ik ben bij een festival geweest in Italië en daar heb ik een workshop gevolgd. Het was in één woord fantastisch.” Inmiddels heeft Daan een eigen jaarlijks festival opgezet: het Nederlands Silent Film Festival in Eindhoven. 

Componeren

Daan krijgt de films blanco opgestuurd door bijvoorbeeld een restaurateur. Dan kijkt hij de film en vrij snel komen er allemaal ideeën bovendrijven. “Die noteer ik meteen in een schetsboekje. De regisseur van de film leeft niet meer, dus we weten niet precies wat de bedoeling was van bepaalde scenes of beelden. Daarom probeer ik “te zien wat er niet te zien is”, de gedachte erachter. Die diepere laag probeer ik te vangen in muziek.” Het schrijven van filmmuziek duurt vaak lang. “Soms ben ik met een thema voor een personage wel twee weken bezig. Maar als de thema’s er eenmaal zijn, gaat het vaak wel wat sneller. De muzikale thema’s gebruik ik als leidmotieven in de film. En als de thema’s er eenmaal zijn, kan ik ze ook ontwikkelen en aanpassen aan de situatie waarin het personage zich bevindt.”

Muziek is bepalend voor film

Dat muziek een belangrijke rol speelt in films is bekend. Je kunt door middel van muziek scenes een heel andere wending geven. Muziek draagt de film. “De muziek bepaalt als het ware het verloop van de film. Bij het schrijven van zijn composities gaat Daan er niet vanuit dat hij de waarheid in pacht heeft. Als een andere filmcomponist de stille film anders interpreteert, krijg je een heel ander verhaal.” “Maar als je het beeld weghaalt en de muziek blijft over, dan mis je de extra dimensie. Zeker als de soundtrack van een film voornamelijk als achtergrond wordt gebruikt.”

Improviseren

Een ander aspect van Daans werkzaamheden is het improviseren op films. “Dat is lastiger, want je moet op het moment zelf beslissen wat je denkt wat er gebeurt en hoe je het beeld interpreteert. Maar het is wel heel leuk en spannend, hoor! Soms gebeuren er dingen waar je niet op rekent. Zo heb ik eens een film begeleid, waarbij in de eerste minuten een probleem werd geschetst, maar vervolgens werd daar drie kwartier niets mee gedaan en loste het probleem zichzelf op." Een ander risico is als er muziek in de film voorkomt. "Bijvoorbeeld als een personage heel expliciet een specifieke plaat draait. Dan moet je maar net weten welk werk erop staat en hoe het klinkt. Daarom kijk ik de film wel graag van tevoren, maar dat hoeft niet."

In Podium vroegen we Daan ongeveer vijf minuten te improviseren over een door de luisteraars voorgedragen filmscene. De timer moest worden ingesteld, want bij een film moet je je ook houden aan de voorgeschreven tijd. 

Het verhaal van de luisteraars: We zijn in de woestijn, weidse zandvlakten, zinderende hitte. Daar verschijnt een menselijk figuur, ijlend van hitte en dorst. Hij voelt zich een marionet verstrikt in zijn eigen touwtjes, worstelend tussen leven en dood. Hij schiet los een zwart gat in. Alles trilt. Hij ziet in felle flitsen zijn leven aan zich voorbij trekken. En dan met een laatste dosis diepgewortelde levenskracht komt hij tot een inzicht: hij knipt zijn eigen touwtjes door. De marionet bevrijdt zichzelf. Beluister hieronder de improvisatie van Daan van den Hurk over deze filmscene.