Akoestiek Amsterdamse Gashouder aangepakt: straks ook klassieke concertlocatie

Wie wel eens naar een concert of festival in de Gashouder is geweest, heeft vast gemerkt dat de zaal eigenlijk niet voor muziek gebouwd is. "Het begin van de Gashouder ligt in de jaren '50 en '60, toen dit gebied het uiteinde van de stad was", vertelt Boye 't Lam, managing director bij de Gashouder. "De energiecentrales op deze plek verplaatsten zich naar het oosten en er ontstond ruimte voor een evenementenlocatie."

Van kale silo naar aangeklede akoestiek

Het Holland Festival streek er in de jaren 90 neer, met een van de eerste klassieke concerten op die plek. Alles moest telkens worden omgebouwd om het rijksmonument geschikt te maken voor een avond.
"Akoestiek was een belangrijk aandachtspunt. Deze ruimte is rond, van steen en staal: een nachtmerrie. Daardoor konden veel podiumkunsten hier niet worden uitgevoerd. Met wandbekleding en elementen in de zaal die veel frequenties kunnen opvangen, is dat aangepakt", aldus van 't Lam.

Ook iets basaals als een vaste licht- en geluidsinstallatie ontbrak. Daar is nu veel aan veranderd, vertelt 't Lam. Er ligt er nu een doordacht akoestisch plan aan de basis van de programmering, waar voorheen elke productie vanaf nul moest worden opgebouwd. Op het oog lijkt de Gashouder nog steeds leeg en industrieel, maar achter panelen en oppervlakken schuilt een volledig ‘aangeklede’ akoestiek.

Samen met de nieuw toegevoegde kelder met een entree, kleedkamers, garderobe en productieruimte is het gebouw nu  ‘all-inclusive’ voor allerlei soorten muziek.

Nieuwe manier van luisteren met Harmony

De nieuwe concertreeks Harmony, die de opening van de Gashouder als nieuwe concertlocatie bestendigt in november, draait om een nieuwe manier van luisteren. Het klassieke beeld van een concertzaal valt bij dit programma in de verbouwde silo weg. De ronde hal wordt gebruikt als klankveld: publiek zit of ligt op matrassen op de vloer, met het geluid rondom in plaats van recht voor zich. Licht en beeld ondersteunen de muziek.

Zonder stoelenrijen en zichtlijnen naar één podium verschuift de aandacht naar hoe klank zich door de ruimte beweegt: hoe bijvoorbeeld een pianoakkoord lang blijft hangen. De concerten zijn ingericht als lange blokken van ongeveer drie uur, met twee optredens die inhoudelijk en visueel op elkaar aansluiten.

Anderhalf jaar verbouwing met faciliterende akoestiek

Initiatiefnemers van de transformatie zijn Duncan Stutterheim, eigenaar van het Westergasterrein en de Gashouder, en voormalig ID&T‑festivaldirecteur Carina Kornfeind. Met het programma Harmony profileren zij de Gashouder nadrukkelijk als cultuurpodium, niet alleen als nachtlocatie. 

Op het programma van Harmony staan onder anderen pianist Jeroen van Veen, met zowel Canto Ostinato van Simeon ten Holt als werk van Philip Glass en Ludovico Einaudi. Ook producers als Jon Hopkins, Ben Lukas Boysen en Niklas Paschburg komen hun muziek laten horen.

Het Concertgebouworkest in de Gashouder

In de zomer van 2027 zal het Concertgebouworkest een programma spelen met cellist en zanger Abel Selaocoe. Igor Stravinsky’s Le Sacre du printemps staat centraal, daarnaast wordt ook Luciano Berio's Sinfonia gespeeld.