Der Prinz von Homburg

Hans Werner Henze – Der Prinz von Homburg

 

Concertante uitvoering, opgenomen 20 augustus in de Felsenreitschule, Salzburg

 

Maximilian Schmitt tenor – Friedrich Wilhelm, Kurfürst von Brandenburg

Tanja Ariane Baumgartner mezzosopraan – Die Kurfürstin

Kathrin Zukowski sopraan – Prinzessin Natalie von Oranien

Lauri Vasar bariton – Feldmarschall Dörfling

Georg Nigl bariton – Prinz Friedrich Artur von Homburg

Anthony Robin Schneider basbariton – Obrist Kottwitz

Magnus Dietrich tenor – Graf Hohenzollern

Konstantin Igl tenor – Erster Offizier

Gabriel Rollinson bariton – Zweiter Offizier

Philipp Schöllhorn bas – Dritter Offizier

Hanna Park sopraan – Erste Hofdame

Freya Apffelstaedt sopraan – Zweite Hofdame

Brigitta Listra mezzosopraan – Dritte Hofdame

Marcel Durka bariton – Wachtmeister / Zweiter Heiduck

Johannes Bamberger tenor – Erster Heiduck

 

ORF Radio-Symphonieorchester Wien

Ingo Metzmacher dirigent

 

 

 

Wereldpremière 22 mei 1960, Staatsopera van Hamburg

Librettist: Ingeborg Bachmann, naar het gelijknamige toneelstuk van Heinrich von Kleist

 

 

De dromerige, verliefde Prinz Friedrich Artur von Homburg negeert de bevelen van zijn superieuren en wordt ter dood veroordeeld.

 

 

Eerste akte

De slag bij Fehrbellin staat op het punt om te beginnen, maar de generaal van de cavalerie, prins Friedrich von Homburg, is nergens te bekennen. De keurvorst en de keurvorstin treffen hem aan, terwijl hij dromerig een lauwerkrans vlecht.

De keurvorst neemt de krans, slaat zijn ambtsketting erom en geeft hem aan zijn nichtje Natalie, prinses van Oranje. Zij wil de krans teruggeven aan de prins, maar die grist – nog steeds dromend – een handschoen van haar hand.

Graaf Hohenzollern wekt zijn vriend. Die is verbaasd over handschoen – een onverklaarbare verbinding tussen droom en werkelijkheid (Was ist dies für ein Handschuh?).

Veldmaarschalk Dörfling dicteert het krijgsplan. De prins is nog zo onder de indruk van zijn droom dat hij de orders van de veldmaarschalk nauwelijks waarneemt. Zijn verwarring bereikt een hoogtepunt wanneer bekend wordt dat de prinses Natalie precies die handschoen mist, die hij nog steeds bij zich draagt. In deze verwarde toestand maakt de prins zich op voor de strijd (Nun denn, auf deiner Kugel, Ungeheures).

De slag bij Fehrbellin begint. De Zweden trekken zich terug en Homburg geeft het bevel tot de aanval, zonder zijn orders af te wachten zoals het krijgsplan voorschrijft. Graaf Hohenzollern probeert hem dat nog duidelijk te maken, maar de prins laat zich niet van de wijs brengen (Auf Ordr’? Hast du sie noch vom Herzen nicht empfangen?).

De keurvorst schijnt in de slag gestorven te zijn. Op dit ogenblik van diepe rouw bekennen Homburg en prinses Natalie hun liefde voor elkaar (Du standst, ich weiß nicht, vor mir wie im Traum).

De keurvorst keert echter ongedeerd terug en bezweert dat hij degene die met zijn eigenmachtig inzetten van de ruiterij de overwinning in gevaar heeft gebracht, door de krijgsraad ter dood zal laten veroordelen (Wer auch immer die Reiterei geführt…). Wanneer Homburg de overwinningstrofeeën aan de voeten van de keurvorst legt, laat deze hem zijn degen afnemen en arresteren.

 

Tweede akte

De krijgsraad heeft Homburg ter dood veroordeeld. Het lijkt hem aanvankelijk niet te deren (Auf mein Gefühl von ihm! Ich bitte, laß mich!). Zijn vriend Hohenzollern overtuigt hem van de ernst van de situatie.

Homburg ziet het graf dat op de binnenplaats voor hem is gegraven. Hij wordt gegrepen door een verschrikkelijke doodsangst (O Gott! Ich seh’ das Grab).

Op advies van Hohenzollern smeekt Homburg de keurvorstin om hulp, maar zij acht zich niet in staat om in te grijpen. Natalie wil een laatste poging doen om de keurvorst op andere gedachten te brengen (Zu deiner Füße Staub, wie’s mir gebührt). De keurvorst is ontsteld wanneer hij van prinses Natalie hoort dat Homburg alleen nog maar aan zijn redding kan denken. Hij overhandigt haar een brief waarin hij de prins meedeelt dat hij onmiddellijk vrij zal zijn, als hij zelf het vonnis als onrechtvaardig beschouwt.

De prins bereidt zich in zijn gevangenis voor op zijn dood (Das Leben nennt der Derwisch eine Reise). Natalie geeft hem de brief van de keurvorst. Homburg besluit dat het vonnis rechtvaardig is. Vertwijfeld roept de prinses het dragonderregiment, waarvan zij beschermvrouwe is, op om de prins te bevrijden.

 

Derde akte

Het regiment ‘Prinses van Oranje’ is in de stad. Er dreigt een opstand uit te breken. Het leger wil gratie voor de gevangen prins. De keurvorst ontvangt een brief waarin Homburg zijn onverzettelijke houding verklaart. De keurvorst laat de prins uit de gevangenis halen. De officieren van het dragonderregiment zullen dan van Homburg zelf kunnen horen wat vrijheid en waardigheid betekenen.

Homburg blijft bij zijn besluit om de dood tegemoet te treden (Ruhig! Es ist mein unbeugsamer Wille!). De keurvorst verzoent zich met de prins, die naar de gevangenis wordt teruggebracht. Zonder diens medeweten verscheurt de keurvorst het doodvonnis.

Bij het vallen van de nacht brengt Hohenzollern de geblinddoekte Homburg naar de tuin. In de verte klinkt het tromgeroffel van een dodenmars. De prins denkt dat hij op weg is naar zijn executie en neemt afscheid van het leven (Nun, o Unsterblichkeit, bist du ganz mein!). Hohenzollern neemt de blinddoek af. De prins staat voor de keurvorst, net als in de droom die hij had toen de veldslag begon.

De keurvorst laat die droom (met de lauwerkrans, de ambtsketen en prinses Natalie)  werkelijkheid worden. “De hemel heeft ons een teken gegeven, een vast geloof rijst in ons op: alleen het gevoel kan ons redden.”

De prins stort zich in een nieuwe veldslag.