Veldslag in de vergaderruimte: ander oorlogsgeluid in Pressure

Im Westen nichts Neues

Duitsland 1914. Een groep pas gerekruteerde soldaten bevestigt vrolijk hun naamkaartjes aan hun nieuwe uniformen, nadat ze die van hun gesneuvelde voorgangers hebben weggegooid. Zingend en lachend marcheren ze de deur uit, alsof ze op schoolreisje gaan. Dat dit geen schoolreisje is, maar de start van hun deelname aan een vernietigende oorlogsmachine, klinkt meteen door in de onheilspellende drie noten van ‘Remains’, de openingstrack van Volker Bertelsmanns (1966) Oscarwinnende score voor Im Westen nichts Neues (2022). Hoewel het motief niet zou misstaan op een technofestival, zijn de noten wel degelijk afkomstig van een instrument dat er al was tijdens de Eerste Wereldoorlog: het harmonium was van de overgrootmoeder van de componist, het geluid is vertraagd en door een basversterker gehaald.

Die aanwezige, ietwat modern aandoende, ritmische stijl is kenmerkend voor de Duitse componist, die in zijn hele oeuvre zelden blijft hangen in clichés of voor imitatie kiest. Dat is al een prestatie op zich, zeker bij de oorlogsfilm, een genre waarin sinds John Williams’ meesterwerk voor Saving Private Ryan (1999) vaak hetzelfde bombastische, heroïsche geluid heeft geklonken.

(tekst gaat door onder foto)

Helemaal breekt Bertelmann niet met die conventies: actiescènes in Im Westen worden net zoals in de meeste oorlogsfilms begeleid door intense strijkerspartijen. Maar door hun dissonante karakter en lang aangehouden noten heeft de score iets tragisch en bijna experimenteel. Dat experimentele karakter komt niet helemaal uit het niets. Onder de naam Hauschka brengt Bertelmann al jaren experimentele pianostukken uit, en aan het begin van de jaren negentig vormde hij met zijn neef de hiphopgroep God’s Favorite Dog. Die uiteenlopende achtergronden klinken door in de veelzijdigheid waarmee Bertelmann omgaat met ritme en gelaagdheid in zijn scores, iets wat ook te horen was in zijn Oscargenomineerde composities voor Conclave (2024).

Pressure

Diezelfde intensiteit zoekt Bertelmann opnieuw op in de nieuwe oorlogsfilm Pressure (foto opening), een door Anthony Maras (Hotel Mumbai) geregisseerde thriller over de aanloop naar D-Day, en hoe het succes van die invasie afhing van één weersvoorspelling. De film is vooral een ‘praatthriller’ die zich grotendeels afspeelt in de vergaderkamers van het geallieerde hoofdkwartier, maar toch weet Bertelmann de intensiteit te brengen van een daadwerkelijke veldslag. Dit doet hij door stuwende strijkersmotieven te gebruiken en ze te combineren met xylofoonachtige klanken waardoor de film voortdurend wordt voortgestuwd door een dreigend ritme. Het is ook de kracht van Bertelmann als componist: zijn muziek is gewichtig en ontregelend, maar altijd in dienst van de emotie van de film, niet die van de kijker.

Bekijk de trailer:

Beluister de soundtrack: