Gouden Opnamen: Riccardo Muti

Ottorino Respighi
Pini di Roma – compleet
Philadelphia Orchestra o.l.v. Riccardo Muti
EMI / CDC 7473162
Opnamejaar: 1985

We beginnen vandaag met muziek uit zijn vaderland: Italië. Ottorino Respighi maakte een aantal symfonische gedichten, gebaseerd op Italië. Dit is het deel Pini di Roma – oftewel de pijnbomen van Rome. De uitvoering van het Philadelphia Orchestra is gepassioneerd. Muti geeft de solisten uit het orkest alle ruimte, en die pakken ze dan ook.

Sergej Prokofjev
Suite voor orkest nr.2, op.64ter, "Romeo en Julia" - deel I, "Montagues en Capulets" + deel II, "De jonge Julia" + deel V, "Romeo bij Julia voor het afscheid"
Philadelphia Orchestra o.l.v. Riccardo Muti
EMI / CDC 7470042
Opnamejaar: 1983

In 1979 werd Riccardo Muti benoemd tot chef-dirigent van de Philadelphia Orchestra. Hij volgde Eugene Ormandy op. Hij maakte meteen duidelijk dat hij van plan was met het orkest: een andere benadering van de muziek. Zijn aanpak was erop gericht de bedoeling van de componist zo dicht mogelijk te benaderen. Het orkest lijkt in de opnames met Muti afstand te nemen van de romantische, weelderige “Philadelphia Sound”. Dat zorgde voor een tweekamp. Sommigen vonden dat hij er een generiek klinkende instelling van maakte, een orkest dat zich qua klank niet onderscheidt van de andere orkesten ter wereld. Anderen waren juist heel enthousiast: “Muti legt de ware intentie bloot van de werken die door zijn voorgangers met een zijdeachtige glans waren omgeven.”

Giuseppe Verdi
Requiem – Libera me
Barbara Frittoli [sopraan]
Chicago Symphony Orchestra & Chorus o.l.v. Riccardo Muti
CSO Resound / CS04 901 1008
Opnamejaar: 2009

Riccardo Muti heeft veel werken van Giuseppe Verdi gedirigeerd.  Het Requiem van Verdi heeft hij maar liefst vier keer opgenomen. Deze opname uit 2009 is zijn meest recente, gemaakt aan het begin van zijn periode als chef-dirigent bij het Chicago Symphony Orchestra. Het Requiem wordt vaak een operateske mis genoemd. De solisten hebben zulke grote rollen dat het soms wel echt een opera lijkt.

Het is verleidelijk om het Requiem te zingen als een opera, maar volgens Riccardo Muti is dat verkeerd. Verdi vraagt soms zulke ingetogen en zachte stemmen, dat het duidelijk is dat hij hier niet voor operazang schreef. De tenor moet bijvoorbeeld klinken als een priester, niet als een tenor. Volgens Muti moet het Requiem gezongen worden als een gebed, niet als een opera.  

Dat gebed laat overigens wel alle gezichten van Verdi zien: ingetogen, uitbundig, vrolijk, melancholisch… Wij kiezen vandaag voor het slot van het Requiem: 'Libera Me'. In dit deel keert een aantal eerdere gedeelten van het stuk terug en kunnen we dus nog even van de verschillende sferen proeven. We horen het ingetogen 'Requiem Aeternam' en het groteske, dreigende 'Dies Irae' – tot de muziek wegsterft op de woorden 'Libera me'. 

Alexandr Skrjabin
Symfonie nr.4, op.54, “Le poème de l’extase”
Philadelphia Orchestra o.l.v. Riccardo Muti
EMI / CDC 7540612
Opnamejaar: 1989

Muti dirigeert graag de beroemde werken uit het operarepertoire, en daar maakte hij ook talloze opnamen van. Maar hij zet zich ook in voor muziek en opera’s die minder vaak gespeeld worden. Zo nam hij in 1989 de symfonieën van Alexandr Skrjabin op met het Philadelphia Orchestra. Dat werd een gevierde opname, die vaak gezien wordt als de gouden standaard voor deze muziek. 

Wij kiezen vandaag voor de vierde symfonie, met de mysterieuze titel Le poème de l’extase. Het werk begint sprookjesachtig en dromerig. De muziek wordt steeds concreter, donkerder en dreigender. Tot het weer net zo dromerig eindigt als het begon. Muti weet de spanning subliem op te bouwen.  

Gioachino Rossini
Guillaume Tell – Ouverture
Orchestra del Teatro alla Scala di Milano o.l.v. Riccardo Muti
Philips / 4223912
Opnamejaar: 1988 

De ouverture van Guillaume Tell – of in het Italiaans: Guglielmo Tell – van Rossini bestaat uit vier gedeelten. Een langzame inleiding, gespeeld door vijf cello’s. Daarna hoor je de eerste regendruppels in de houtblazers – dat voorspelt niet veel goeds. De wind steekt op tot er een storm losbarst in de koperblazers en de strijkers. Je wordt haast letterlijk heen en weer geslingerd. Tot de lucht weer opklaart. We zijn in een mooi alpenlandschap met koeien. Je hoort een alpenhoorn (althobo) en een vogeltje fluit terug. Daarna komt de cavalerie aangereden. Ruiters te paard in galop. Dit is het bekendste gedeelte van de ouverture. Het speelplezier is duidelijk te horen in de ouverture. Musici en dirigent genieten hoorbaar van de prachtige muziek. En het publiek ook.