Matthäus-Passion: wel of niet applaudisseren?

Annette Westerhuis:
Goedemiddag, graag leg ik jullie iets voor: de Matthäus-Passion is een religieus werk en behoorlijk ernstig van inhoud. Ik ben bij uitvoeringen van Ars Musica geweest,  In het programma werd toen expliciet verzocht om niet te applaudisseren tijdens én na afloop van de muziek. Als je blijk wil geven van je waardering kun je na afloop opstaan en vervolgens in stilte vertrekken. Dat was zeer indrukwekkend. Vorige week zondag waren we in Utrecht bij een uitvoering en het raakte mij hoe het publiek reageerde met fluiten, joelen en roepen. Het voelde niet goed. Natuurlijk is het een meesterwerk en hebben dirigent, solisten, musici en koor een enorme klus om het te volbrengen. Dat verdient respect. Maar meer respect zou er moeten zijn voor de inhoud van dit evangelie. 

Ria Kloosterboom:
Niet klappen, in de Grote kerk in Naarden wordt op Goede vrijdag niet geklapt. Wel een minuut stilte, dat is het mooiste applaus…

Martha van Krimpen:
Klappen na indrukwekkende muziek. Tja, het overkwam mij na het slotkoor van Mahler twee. Gelijk losbarsten..needed, wacht nou even. En bij de Passies, in ieder geval even wachten. Dat kan de dirigent bewerkstelligen door zijn armen niet gelijk te laten zakken en zich niet om te keren naar het publiek.

Alinda Lenting:
Applaudisseren na het diepe lijdensverhaal voelt voor mij ook niet goed. Ik heb zelf wel eens meegezongen bij een Johannes-Passion waarbij na het laatste deel eerst stilte viel, en daarna de klokken geluid werden. Dit vond ik ook een erg bijzondere en gepaste manier om de Passie af te sluiten. Terwijl ik dit typ krijg ik er nog kippenvel van. 

Marise:
Ik zou zeggen: aan het einde van de passion wel applaudisseren, als waardering voor de musici.

Maurice Haenen:
Door de jaren heen en een aantal Matthäus-Passies verder sluit ik me helemaal aan bij de versies met adembenemende stilte op het einde. Het voelt gewoon niet goed om te gaan applaudisseren, is als voor het zingen de kerk uitgaan. De intensiteit van het stuk als ook het orkest Komt pas echt binnen na een moment van bezinning.

Dirk van Hees:
Ook in Heusden word er niet geklapt tijdens en na de uitvoering. Ik vind de stilte na afloop indrukwekkend, de kruisdood van Jezus krijgt dan een veel diepere betekenis. We gaan wel allemaal staan aan het einde.

Pieter Nonhebel:
Gisteren een fantastische uitvoering gehoord van de Johannes in Zwolle. Om vrolijk van te worden dat er zulke mooie, integere en aangrijpende uitvoeringen zijn. Ik zie het los van het verhaal dat wordt verteld. Hoewel het een aangrijpend verhaal is met heel veel relaties met de hedendaagse wereld. Ik heb geapplaudisseerd voor het getoonde vakmanschap van de musici.

Patrick Legein:
Vele keren de Matthäus-Passion gehoord en gezien in Naarden ook gisteren. Het viel mij tegen dat er geklapt werd. Er wordt altijd vriendelijk verzocht je waardering te uiten dmv te gaan staan en zwijgend als de dirigent het podium verlaat de gasten ook zwijgend de kerk verlaten. Amen!

Arnoud: 
Ik deel deze gevoelens over de passie verhalen, het is een dubbel gevoel willen klappen om het meesterwerk en willen zwijgen door de ernst van het verhaal Ik vind zwijgen moreel meer passend en juist, tevens ook indrukwekkender Maar om dit te bewerkstelligen bij een heel publiek zou de dirigent of spreker er op moeten aan sturen, deel het op alle klassieke kanalen en laat de dirigent of spreker zich hier over uitlaten hoe zij/hij dat wil.

Pim van Leeuwen:
Tsja, de Matthäus-Passion voert eigenlijk iets te ver om religieus te noemen. Enige tijd stilte na het slotkoor is naar mijn smaak gewenst. Daarna applaus voor de uitvoerenden echter ook! Misschien iets voor in het programmaboekje of voor de dirigent? Gelukkig tot op heden nog geen showstoppers in de Matthäus en Johannes. Groeten, Pim

Koos:
Het werk hoort eigenlijk in een kerk uitgevoerd te worden. Het is een religieus werk over het lijden en sterven van Christus. Het is niet gepast om na het eerste gedeelte en aan het einde te klappen!! Gisteren in de uitzending vanuit Naarden werd er na het eerste deel na enige aarzeling en aanvankelijk snel klappen door een enkeling uiteindelijk toch uitbundig geklapt. Evenzo aan het einde van de Passion. Voor mij heel frustrerend en onpasselijk! Gr. Koos

Charles Hubert Jansen: 
Wel of niet applaudisseren. Ik heb wel geleerd om mocht je willen applaudisseren dit niet te doen tussen de muziekdelen. Bepaalde muziekvormen dwingen soms stilte af. Muziek genereert ook spanning en na intensief luisteren heeft men behoefte aan ontspanning of een ontlading. Dat kan door middel van klappen, het van je afslaan... Wat mij irriteert is dat fysieke blokkades door kuchen of hoesten haar weg zoekt.

Cunera Woestenburg:
Onze ervaring met zowel de Matthäus als de Johannes is, dat het religieuze gevoel, als het goed is, als een gezamenlijke concentratie en beleving tijdens een mooie uitvoering ontstaat, als een 'geschenk' van de uitvoerenden aan de luisteraars in de zaal of kerk, tot voldoening van iedereen. De inspanning van het koor, solisten, orkest, dirigent mag beloond worden met een welverdiend applaus (geen joelen, dat bewaar je maar als publiek voor andere concerten). Ik heb me altijd ongemakkelijk gevoeld als ik niet mijn waardering aan het einde kon laten blijken.

Yvonne Kuiper:
De Matthäus. Zonder applaus en in diepe dank en eerbied. Zo ken ik het ook. Was goed! Nu ook vaker in schouwburgen uitgevoerd mis je al gauw de intimiteit en de diepe roerselen. Mensen moeten toch hun emotie kwijt aan het eind. Maar fluiten en roepen dat weet ik ook niet. Zeker geen 'open doekjes'. Ik wens ieder een mooi en gezegend Paasfeest.

Thijs Akkermans:
Als ik 3 uur stil moet blijven zitten, en zelfs tussendoor niet mag klappen terwijl het geleverde uitmuntend is, wil ik ook wel eens vol op het orgel.

Teddy Vogel: 
Wat betreft het applaudisseren bij een religieus stuk, zoals de Matthäus-Passion, vind ik dat dit heel goed kan tenzij de dirigent of het orkest of de mensen van de locatie dit niet willen. Alleen fluiten of joelen zou mij tegenstaan. 

Krijn van der Heijden 
De Matthäus is weliswaar religieus van inhoud, maar geen religieus stuk. Dus kan er rustig geklapt worden na afloop. Dat doen we ook bij andere stukken met een religieuze inhoud zoals Requiem en de Grote Mis van Mozart, Via Crucis en Christus van Franz Liszt, Die Schöpfung van Haydn of Ave Maria van Giuseppe Verdi.

Jacques Lindenhoff:
Een moeilijk dilemma óf je mag klappen ná een uitvoering van de Matthäus-Passion... Voor de een heeft deze gezongen lijdensweg een (diep) religieuze betekenis én heeft geen behoefte om te klappen..... Voor de ánder is het een artistieke/muzikale belevenis én heeft bij waardering wél de behoefte om te klappen... Ik weet niet óf je twee groepen onder één dak tevreden kunt stellen... 

Ina den Hertog: 
Afgelopen vrijdag naar een uitvoering van de Matthäus-Passion in Alkmaar in de Grote Kerk geweest, was erg mooi en indrukwekkend. Ook daar werd geklapt en ik zou ook liever in stilte naar buiten gaan. Maar als je niet bekend met met wat het offer van Jezus voor ons allemaal betekent of kan betekenen, snap ik wel dat de toehoorders graag hun waardering willen laten horen. Ik hoop dat velen thuis de teksten nog eens nalezen en erover na gaan denken.

Ellen Buijser 
Wat betreft applaudisseren na de Matthäus zou ik zeggen dat deze muziek voor heel veel mensen inmiddels wel geworden of verworden is tot een zeer geliefd meesterwerk, ook voor niet-gelovigen. Daarom vind ik applaudisseren terecht als waardering voor een mooie uitvoering. Joelen en fluiten gaat me dan wel weer te ver. Alleen bij uitvoeringen op Goede Vrijdag of in het kader van een dienst zou ik het geloof van anderen vooropstellen en stil willen blijven.

Geert-Jan Borgstein:
Als zanger van Bachkoor Holland ben ik blij met stilte EN met applaus. Het zijn allebei uitingen van waardering. Ik denk dat het daarnaast een beetje uitmaakt waar het concert is - een kerk nodig meer uit tot stilte, een concertzaal misschien meer tot applaus.

Maya Gonlag:
Vorige week woensdag Matthäus-Passion gezongen in Schiedam. Van tevoren werd aangegeven: geen applaus. Als men zijn waardering voor de uitvoering wilde laten blijken, in site gaan staan ieder rees als een man uit zijn stoel na afloop. Was indrukwekkend voelde voor ieder goed. Publiek en artiest. 

Alex Lammertsma: 
Beste Sander, Ik zou zeggen niet klappen aan het einde van een Matthäus-Passion. Voor mij als hoog-sensitief persoon en musicus komt deze muziek lijfelijk binnen in mijn hoofdhuid, gezicht, handen en voeten. Ik ben dan een in een andere, hemelse sfeer. Er is een klanksculptuur in de ruimte die voelbaar is ook na het klinken van het laatste akkoord. En ook al voel je dit niet maar heb je wel het idee dat er iets bijzonders is gebeurd, dan is dat ook echt gebeurd. Applaus verstrooit die klanksculptuur. 

Francis Faas:
Op de vraag hoe musici het ervaren over applaus na een Johannes- of Matthäus-Passion: Na de ruim twee of drie uur intensief musiceren waarin heel veel gevraagd wordt van de uitvoerenden is het, los van de inhoud van het concertprogramma, heel erg fijn om applaus te ontvangen. Applaus is ook een manier van ontlading, van waardering, van respect naar de musici. Of het nu een opera is of een passion. Maar: een te vroeg applaus is ook niet fijn. De laatste aangrijpende noten verdienen ook een opgaan in de ruimte. Een stilte, die ook kan worden bepaald door de dirigent, geeft nog meer zeggingskracht. Dus: vanuit de musici is opkomen of het podium verlaten zonder applaus ook een beetje ongemakkelijk. 

Jorieke Vriesema:
Ik als musicus zie applaus als waardering voor de tijd, aandacht, liefde en soms uren hard studeren die ik ergens in heb gestoken. Ook geld dat applaus voor al mijn mede muzikanten maar denk ook al de hele productie eromheen. Iedereen die dit mogelijk heeft gemaakt, van die vrijwilliger die je jas aanpakt, de schoonmaker en het productie team, echt alles en iedereen . In mijn ogen klappen mensen dus niet om het feit dat Jezus zo'n lijdensweg heeft moeten meemaken. Maar voor al die mensen die een verhaal vertellen 

Nelly Bakhuizen: 
Ik heb afgelopen zaterdag de Matthäus-Passion onder dirigent Suzuki in Tivoli gehoord. Een schitterende uitvoering en ik was blij dat ik na afloop mijn waardering en ontroering over deze uitvoering kon laten horen, samen met de rest van het publiek. Bij een opvoering in Tivoli (als huis voor muziek) past een uitbundig applaus als de uitvoerenden dat verdienen. Zou ik de uitvoering in een kerk horen, pas ik me aan aan de gewoonte van de kerkelijke omgeving: en doe mee aan een bescheiden applaus. Het lijkt me fijn als dat omgekeerd ook zo gaat.

Lies Bezemer:
Hier een wat reactie op je vraag over wel/ niet applaudisseren na de Mattheus. Nou ik heb de Johannes tijdje terug beluisterd en bekeken door Dutch Baroque in Zwijndrecht. De dirigent vroeg ons ook om niet te applaudisseren maar nadat het afgelopen was te staan( in stilte) en nadat de solisten weg waren en koor en orkest rustig de kerk te verlaten. Het was een hele mooie ervaring; mag vaker zo.

Karel Janssen:
Klappen hoort daar niet thuis. Toen ik 20 jaar geleden zonder applaus de MP in Naarden verliet gaf dat een grootgevoel van nederigheid en respect.  Dat is wat dit stuk met zijn grootsheid bij je teweeg brengt.  Mag het even stil zijn en met zijn allen nadenken en vooral stil staan....

Th. Speklé:
Vrienden vragen aan mij, waarom ik nooit naar passieconcerten ga, want ik houd zoveel van Bach en andere passiecantates. Mijn antwoord is klip en klaar: ik vind het zo ongepast, na het  beëindigen van de gehele cantate als Jezus aan het Kruis is genageld te applaudisseren! Het is zeer eervol voor solisten, koor en orkest gevraagd te worden de Passiecantate te mogen uitvoeren. Zoals de medewerker Corine van NPO klassiek mij meldde ’het publiek kan gevraagd worden om na afloop in stilte te gaan staan, toch een blijk van waardering naar de musici en ook de gewijde stilte in stand houdt. Het niet applaudisseren kan ook in het programmablad vermeld worden’.

Hermen de Graaf:
Het zou toch niet zo mogen zijn, dat de Matthäus-Passion polariseert… is het een teken van de tijd?
Zelf heb ik een sterke voorkeur om je waardering te laten blijken door stilte in acht te nemen. Joop Daalmeijer meldde mij ooit op twitter een compromis: na een Matthäus in een kerk geen applaus, in een ander gebouw wel. Dat vind ik wel een goede oplossing, ook om een einde te maken aan deze vorm van polarisatie.

Jack Gardeniers 
Applaus of niet? Bij de Mattheus. Kennelijk een vraag. Waarom alleen daar? Je hoort die vraag immers nooit bij andere (religieuze) composities. In mijn ogen op zich een onzindiscussie. Mag je dan geen waardering meer laten blijken omdat het om de Mattheus gaat? Of ook bij de Johannes, enz. niet? Of bij alle passies niet? Of mogen we niet meer klappen bij ieder religieus stuk (mis, motet, koraal, ...., enz., enz.)? Of wel bij instrumentale religieuze stukken en niet bij vocale religieuze stukken? Wel bij een orgelkoraal, niet bij de bijbehorende gezongen versie? Op grond waarvan zou je verschil moeten maken binnen religieus repertoire? En wie bepaalt dat dan? Je hoort immers de discussie ieder jaar weer door enkelen opgerakeld bij alleen de Mattheus (en soms de Johannes) van Bach, niet van andere componisten (ook al zoiets..?), of bij andere religieuze stukken, een requiem bijv. Raar toch? Maar vooral op basis van welk criterium mag ik dan geen waardering laten blijken? In wezen is het uitblijven van applaus na zo'n immense opvoering cq. prestatie - in ieder geval voor mij - een grotelijkse anti-climax.

Johan van Buuren:
Dit jaar wederom, zing ik 5 keer de Matthaus passion mee bij Ars Musica.
Ook als zanger voel ik mij zeer ongelukkig als er na de uitvoering geapplaudisseerd wordt. Het gaat namelijk niet om mij of om de musici. Het gaat om de boodschap in de muziek. Dat wordt door Ars Musica ook onderschreven en beleefd, waardoor de uitvoeringen vaak een nog diepere laag krijgen. Dus publiek, mijn verzoek is niet te applaudisseren maar de inhoudelijke boodschap in stilte tot je te laten indringen.

Denise Haesen:
1. Laat de dirigent er voor zorgen dat het stil blijft aan het einde door zijn armen niet meteen omlaag te doen en met zijn rug tegenover het publiek te blijven staan.
2.Daarnaast vind ik het een mooie suggestie die ik las bij de reacties: klokken laten luiden..maar ja, dat kan weer niet overal…
3. Om iedereen tevreden te stellen:

Een minuut stilte, misschien zelfs 2 en daarna mogen klappen???

Hans Pouw:
Het is noodzakelijk zich te onthouden van applaus...
Dat stond op het programmaboekje van mijn eerste Matheus in de St. Jan in Gouda in 1958. Ik was toen bijna 13 jaar.

Jan Tazelaar:
Goede Vrijdag

De kerk gaat uit, de stilte laat me zweven.
'k Ben aan het nachtelijke duister toe.
Applaus is ditmaal goddank uitgebleven.
Een verre echo volgt me: Sanfte Ruh.

Ik ben alleen, beween alleen mijn zonden.
Vannacht ben ik alleen door Bach geraakt.
Ik ben alleen, maar grandioos verbonden
Met alles wat dit leven kostbaar maakt.

Ook reageren? Dat kan via de NPO Luister-app of door te mailen naar maatwerk@omroepmax.nl