Parkinson-professor Bas Bloem: 'Muziek heeft een helende werking'

Dopamine

Bas Bloem is neuroloog met een specialisatie in Parkinson. Ruim 12 miljoen mensen hebben deze bewegingsstoornis, die kan worden veroorzaakt door een tekort aan dopamine. Dit stofje zorgt er onder andere voor dat we creatief kunnen zijn. Kunst is volgens Bloem nauw verbonden met dopamine en daardoor ook met Parkinson. 

Zo hebben mensen die op hun twintigste kiezen voor kunstenaarschap minder kans om later Parkinson te krijgen. Dit kan komen doordat kunst beschermend werkt. Het kan ook zijn dat deze mensen kunstenaar worden omdat ze veel dopamine hebben. Mensen met Parkinson die dopaminetherapie krijgen beginnen vaak ineens met kunst maken. "Ik ben een romanticus en een optimist, dus ik denk dat die pillen iets gecorrigeerd hebben wat die mensen al die tijd tekortkwamen," zegt Bloem.

De invloed van muziek

Niet alleen het maken van kunst kan helpen bij Parkinson. Dopamine wordt ook getriggerd door het luisteren naar muziek. Het geluk dat de muziek oproept zorgt ervoor dat er dopamine door het hele brein spoelt en op die manier in het motorische circuit komt. Muziek zet je zo dus weer in beweging. Bloem vertelt over een man die zelfs met een rollator niet kan beginnen. Zodra hij de opera Orfeo ed Euridice van Gluck hoort, staat hij ineens op en begint hij te walsen met zijn rollator. Dit betekent niet dat deze opera een soort wondermiddel voor iedereen is. Het is belangrijk om rekening te houden met de persoon zelf, want als die de muziek niet mooi vindt, wordt er ook geen dopamine aangemaakt.

Ritmische muziek kan ook op een andere manier effect hebben. Het brein heeft allerlei mechanismes om ritmes te genereren voor acties zoals lopen. "Als dat kapot is, zoals bij Parkinson, kan je dat met een uitwendig ritme, dus met muziek, herstellen." 

Onderzoek

Bloem wil graag meer onderzoek doen naar het effect van kunst op Parkinson. Uit het contact met mensen met Parkinson weet hij dat kunst troost biedt en ervoor zorgt dat ze zich niet alleen een patiënt voelen, maar een persoon. Hij is dan ook overtuigd: "Muziek heeft een helende werking." Tot nu toe zijn er alleen kleine studies gedaan die dit aantonen. Om kunst officieel mee te kunnen nemen in behandelingen is er groter onderzoek nodig. Bloem is hier samen met het Rijksmuseum mee bezig. Uit een pilot van dit onderzoek bleek dat kunst zorgt voor minder stress, minder symptomen en minder doktersbezoeken. Hij wil het onderzoek graag uitbreiden naar meer kunstdisciplines. Zo ziet hij een samenwerking met het Concertgebouw wel zitten.