Podium
NTR

Bruno Walter - dirigent die aan de wieg stond van de opnametechniek

foto: AVROTROS

Elke week selecteert Podium legendarische Gouden Opnamen die je gehoord móet hebben. Centraal staan grote maestro's, absolute topmusici en cd's die gelden als referentiemateriaal. Van opnames uit lang vervlogen tijden tot de muziek van nu. Deze week richten we onze schijnwerpers op Bruno Walter. Het is 150 jaar geleden dat de dirigent, bekend van het Concertgebouworkest en Columbia Symphony Orchestra, is geboren.

Wie: Bruno Walter Schlesinger (beter bekend als Bruno Walter), geboren 15 september 1876 (Berlijn, Duitsland) – gestorven 17 februari 1962, (Beverly Hills, Californië).

Wat: Dirigent van wereldklasse.

Waar: Geboren in Duitsland, gevlucht in 1933 en verhuisde in 1939 definitief naar de Verenigde Staten.

Weetje: Dirigeerde één van de eerste opnamen met een klassiek orkest. Het orkest werd in een veel te kleine ruimte bij elkaar gezet om zo dichtmogelijk bij de 'microfoon' te spelen. De contrabas moest bij die opname worden versterkt door een tuba. Bruno Walter was blij in de moderne tijd te leven, waarin musici konden blijven voortleven door hun opnamen.
 

Maandag 14 september

Ludwig van Beethoven  
Symfonie nr.6, op.68 in F gr.t., "Pastorale" - deel III, "Lustiges Zusammensein der Landleute" + deel IV, "Gewitter, Sturm" + deel V, "Hirtengesang: Frohe und dankbare Gefühle nach der Sturm"
Columbia Symphony Orchestra o.l.v. Bruno Walter
CBS Records / 35 DC 79
Opnamejaar: 1958

Toen Bruno Walter tien jaar oud was, trad hij op als solo-pianist bij de Berliner Philharmoniker. Daarnaast studeerde hij compositie. In 1889 was hij als tiener bij een concert van de Berliner Philharmoniker, gedirigeerd door Hans von Bülow en naar eigen zeggen veranderde dat concert zijn leven. Een paar jaar later maakte hij zijn dirigeer-debuut in Keulen. In de jaren dertig vluchtte hij weg uit Duitsland. Hij werd vaste gastdirigent van het Concertgebouworkest in Amsterdam en leidde ook de Wiener Staatsoper. Speciaal voor hem werd het Columbia Symphony Orchestra opgericht. Het orkest bestond uit musici uit de New York Philharmonic en van de Metropolitan Opera. Het orkest specialiseerde zich in het maken van opnamen.

Dinsdag 15 september

Gustav Mahler 
Das Lied von der Erde – deel II, “Der Einsame im Herbst”
Kathleen Ferrier [alt]
Wiener Philharmoniker o.l.v. Bruno Walter
Decca / 4665762 
Opnamejaar: 1952

Bruno Walter zocht voor het eerste Edinburgh Festival een zangeres met wie hij het aandurfde Das Lied von der Erde van Gustav Mahler op te nemen. Hij werd gewezen op een jonge Engelse zangeres. “Ze kwam en zong voor mij en ik zei tegen haar: “Je hebt een baan.” Haar zang was van een zeldzame schoonheid, schoonheid van expressie, schoonheid van stem, een pure persoonlijkheid… Zij maakte een heel diepe indruk op mij.” Na de concerten tijdens het Edinburgh Festival, nam Bruno Walter Kathleen Ferrier mee naar New York, en later naar Wenen, waar zij samen met de Wiener Philharmoniker Das Lied von der Erde opnamen. “Het was onvergetelijk. Het mooie meisje naast zich, met de prachtige stem. We wisten al dat zij ernstig ziek was. Maar ze leeft voort, door haar opnamen”, zei Walter in een Amerikaans interview. 

Bonusopname

Richard Strauss
Don Juan, op.20
Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Bruno Walter
Q Disk / MCCL 97018

Bruno Walter was in de jaren dertig als gastdirigent verbonden aan het Amsterdamse Concertgebouworkest. Hij maakte met het orkest een aantal opnamen, die te vinden zijn in de Anthology of the Concertgebouworchestra-boxen. We hebben ter ere van Bruno Walters 150e geboortedag deze opname van Don Juan van Richard Strauss online gezet. Een opname uit 1952, maar nog altijd het luisteren waard.

Woensdag 16 september

Wolfgang Amadeus Mozart 
Symfonie nr.39, KV.543 in Es gr.t. - deel II, “Andante” + deel III, “Menuetto. Allegretto” + deel IV, “Finale”
Columbia Symphony Orchestra o.l.v. Bruno Walter
CBS Records / M2YK 45676
Opnamejaar: 1959

Eind jaren vijftig neemt Bruno Walter met het Columbia Symphony Orchestra de laatste zes symfonieën van Wolfgang Amadeus Mozart op. Hier horen we Walters laatste visie op de symfonieën van Mozart. Walter was tijdens de opnamen al halverwege de tachtig. Je hoort de liefde die Walter voor deze muziek voelt. Er straalt warmte, menselijkheid en eenvoud vanaf. Walter schreef in zijn autobiografie: “Ik herken in Mozart de Shakespeare van de opera. Bij hem is alles dramatisch waarachtig. Edel en plat, goed en kwaad, wijsheid en domheid… Hij verandert alles in schoonheid.”

Donderdag 17 september

Anton Bruckner 
Symfonie nr.4, WAB.104 in Es gr.t., "Romantische" – deel I, “Bewegt, nicht zu schnell”
Columbia Symphony Orchestra o.l.v. Bruno Walter
Sony / SMK64481 
Opnamejaar: 1960

Bruno Walter dirigeerde voor het eerst muziek van Bruckner toen hij bijna veertig was. Hij hield altijd al van de muziek van Bruckner. Zijn opnames van Bruckners symfonieën worden nog steeds als standaard gezien. Het orkest klinkt warm en de melodieën volgen elkaar heel natuurlijk op. Vandaag laten we het Columbia Symphony Orchestra horen in muziek van Bruckner.

Vrijdag 18 september

Gustav Mahler
Symfonie nr.9 – deel II, “Im Tempo eines gemächlichen Ländlers – Etwas täppisch und sehr derb”
Columbia Symphony Orchestra o.l.v. Bruno Walter
Sony / SM2K64452
Opnamejaar: 1961

Gustav Mahler was een belangrijke leermeester van Bruno Walter. De twee ontmoetten elkaar in 1894. Walter werkte als repetitor in Hamburg en een paar jaar later viel hij in voor een zieke Mahler. Een blijvende vriendschap was het resultaat. Mahler spande zich in een goede positie voor Walter te vinden. Na Mahlers dood in 1911 verzorgde Walter de premières van Das Lied von der Erde en van zijn Negende symfonie. Mahler heeft beide werken dus nooit live gehoord. Bruno Walter zag die laatste volledige symfonie als het testament van Mahler. Dit is de opname die Bruno Walter maakte met het Columbia Symphony Orchestra. 

Advertentie via ster.nl
Advertentie via ster.nl