Hildur Guðnadóttir

Hoe werd Hildur Guðnadóttir componist?

Hildur Guðnadóttir groeide op in de IJslandse kuststad Hafnarfjörður in een muzikaal gezin. Met een operazangeres als moeder (Ingveldur Guðrún Ólafsdóttir) en een componist en klarinettist als vader (Guðni Franzson) was het voor Hildur heel normaal om iets met muziek te doen. Daardoor maakte ze naar eigen zeggen nooit een bewuste beslissing om musicus of componist te worden. Ook haar broer, Þórarinn Guðnason, werd componist en gitarist in de band Agent Fresco. 

Op vierjarige leeftijd begon Hildur met cello spelen - haar moeder zou tijdens de zwangerschap al voorvoeld hebben dat haar dochter cellist zou worden. Hildur speelde in strijkorkesten en zong ook in koren, maar als tiener begon ze juist in pop- en rockbands te spelen. Hier ontdekte ze wat muziek voor haar betekende: een manier om te communiceren, zichzelf uit te drukken en nieuwsgierig te blijven. Alle bandinstrumenten die voor handen waren leerde ze bespelen. Het legde de basis voor Hildurs open benadering van muziek. Voor haar is muziek een gesprek, of ze nu speelt of componeert: het is communicatie met zichzelf, een verhaal of een publiek. Deze dialoog voert ze het liefst met mensen die ze goed kent, omdat er dan een diepe connectie kan ontstaan en zij zo veel meer kan zeggen. Zulke dialogen met andere mensen zijn nog altijd Hildurs grootste inspiratiebron en blijven haar uitdagen om haar horizon te verbreden.

Hildur ontwikkelde zich verder op muzikaal gebied met een studie elektroakoestische compositie en nieuwe media aan de kunstacademie van IJsland. Het was een nieuwe en kleinschalige studie, waardoor Hildur als twintiger besloot om verder te studeren in Berlijn. Ze werd verliefd op de stad en woont daar nog steeds. Hildur werd actief in bands zoals Pan Sonic, Throbbing, Gristle, múm en Sunn O))). Zo werd zij opgemerkt en gevraagd voor Scandinavische filmproducties, zonder dat ze daar naar op zoek was. Naar eigen zeggen vinden projecten haar altijd en probeert ze zich te laten leiden door haar nieuwsgierigheid.

Hildur groeide op met vrouwelijke rolmodellen: de eerste vrouwelijke president van IJsland, de wereldberoemde zangeres Björk en haar oma, die een van de eerste vrouwelijke dokters van IJsland was. Zij drukte Hildur op het hart: het is je eigen verantwoordelijkheid om te doen wat je wil doen, laat je nooit wijsmaken dat je iets niet zou kunnen omdat je een vrouw bent. Toen Hildur naar Berlijn verhuisde en ze steeds meer in de band- en filmwereld terechtkwam, ontdekte ze dat daar weinig vrouwen waren en dat niet alles normaal was voor vrouwen. Steeds meer besefte ze dat ze in IJsland een privilege had gehad en moest extra hard werken om te kunnen bereiken wat ze wilde. Meer dan eens kreeg ze te horen dat ze bepaalde projecten, zoals grote orkestscores, niet aan zou kunnen omdat ze een vrouw was. Hoezeer zat dit vooroordeel ernaast: nu is Hildur één van de toonaangevende figuren in de wereld van elektronische muziek en filmmuziek, met onder andere een Oscar en Golden Globe op zak als één van de weinige vrouwen.

Wat is de muziekstijl van Hildur Guðnadóttir?

Nieuwsgierigheid is de belangrijkste drijfveer voor Hildur Guðnadóttir, niet alleen in haar hele leven, maar in het bijzonder bij het componeren. Het maakt dat ze op een empirische manier te werk gaat. Zo beschouwt ze haar carrière als een technologische verkenning gecombineerd met pure muziek. "Het interessante aan werken met technologie is het combineren van de menselijke ervaring met de technologie", heeft ze daarover gezegd.

Hoewel elektronische muziek en soundscape een rode draad vormen in haar werk, pint Hildur zich niet vast op één bepaalde stijl. Ze wil die stijl en manier van componeren juist open houden. Als je dat doet, is haar overtuiging, kun je de best passende manier vinden om een verhaal te vertellen. 

Ook is Hildur naar eigen zeggen erg geïnteresseerd in mensen, die ze graag op een muzikale manier observeert. "Ieder persoon komt met een eigen bpm. Sommige mensen bewegen snel, de ander is langzaam, sommigen hebben weer een diepe, lage stem... Mensen hebben allerlei registers en tempo's, en karakters zijn ook zo."

Al deze verkenningen combineert Hildur met een aspect van muziek waar zij zelf erg van onder de indruk is: de transformerende kracht. Het kan van stilte ineens iets maken en een ruimte compleet veranderen. Juist om die reden past filmmuziek zo goed bij Hildur. Ze vindt het een genre dat veel te bieden heeft en niet slechts een nabeschouwing in een film is: het kan allesbepalend zijn. Ze componeert voornamelijk voor thrillers of andere films en series met een spannend en beklemmend element in het verhaal. Haar muziek gaat als het ware onder je huid zitten en doet echt iets met je gevoelsbeleving van het beeld.

Welke soundtracks heeft Hildur Guðnadóttir gecomponeerd?

Hildurs empirische manier van componeren komt duidelijk naar voren in twee van haar grootste scores: die voor de film Joker (2019) en de miniserie Chernobyl (2019). Nadat ze het script over de ramp met de kerncentrale in Chernobyl had gelezen, deelde Hildur een baanbrekend idee met regisseur Johan Renck: het enige instrument in de score moest de kerncentrale zelf zijn. Als ze bestaande instrumenten zou gebruiken, was haar gevoel, zou ze geen recht kunnen doen aan het verhaal. Ze beschouwde de schadelijke straling als een personage dat je niet kunt zien, maar wel voortdurend aanwezig is. Op dit moment had Hildur nog geen idee hoe ze dit voor elkaar kon krijgen, maar ze kreeg het vertrouwen van de regisseur om dit idee te verkennen.

En zoals Hildur had leren vertrouwen op het kompas van haar ideeën, zo kwam ze bij een oplossing. Ze reisde af naar de kerncentrale waar Chernobyl opgenomen zou worden: de Ignalina-kerncentrale in Litouwen, die in dezelfde tijd was gebouwd als de centrale in Chernobyl. Samen met haar scoreproducer en echtgenoot Sam Slater en veldopname-expert Chris Watson maakte ze talloze geluidsopnames van de kerncentrale. Zo maakte ze van deze plek een muziekinstrument en kon ze het verhaal vertellen met iets echts en tastbaars - het was immers waargebeurd. Maar de reis leverde niet alleen muzikaal materiaal op voor Hildur: ze kreeg ook een verpletterende indruk van hoe gigantisch kerncentrales zijn, waardoor haar beeld van de ramp meer tot leven kwam.

Wat volgde was een maandenlang, intens proces van componeren, volgens Hildur een moeilijke weg waar een grote hoeveelheid koppigheid voor nodig was. Ze moest ongelofelijk diep in het opnamemateriaal duiken en elke miliseconde beluisteren om te ontdekken met welke geluiden ze verder kon. Het werd een unieke en leerzame luisteroefening. Het proces gaf Hildur veel voldoening. Om de emotionele en menselijke kant van het verhaal ook een geluid te geven, verwerkte Hildur haar eigen zangstem in de soundtrack. Het leverde haar een Emmy en Grammy op.

Zo klinkt de stem van Hildur in de stoundtrack van Chernobyl

Rond dezelfde tijd wist Hildur een Oscar in de wacht te slepen met haar score voor Joker. Ze werd voor het filmproject over deze aartsvijand van Batman benaderd door regisseur Todd Philips. Aanvankelijk wilde Hildur de opdracht niet aannemen, omdat ze niet zo veel met superhelden had. Maar Philips was ervan overtuigd dat de score bij Hildur zou passen en haalde haar over het script toch te lezen. En inderdaad: Hildur werd gegrepen door het personage en zijn transformatie van stand-upcomedian Arthur tot de gekwelde, eenzame en moorddadige Joker. Het lezen van het script veroorzaakte voor haar zelfs een fysieke reactie. Vanuit dat gevoel mocht ze van Philips al muziek componeren voordat het filmen was begonnen.

Dat leverde een iconische scène op. Acteur Joaquin Phoenix (Joker) merkte dat hij geen duidelijk gevoel had bij de scène in de badkamer, nadat Joker zijn eerste moord heeft gepleegd. Maar toen Philips de muziek van Hildur aanzette, begon hij erop te dansen. Zo creëerde Hildurs muziek dit spontane moment en daarmee een van de krachtigste scènes in de film. Zo ervaarde Hildur het componeren van haar score als een dialoog met Joaquin Phoenix: zonder dat zij hem over haar fysieke connectie met het script en de muziek had verteld, zag ze hoe haar muziek zijn acteerwerk fysiek beïnvloedde.

Todd Philips had geen concrete voorstelling van de muziek toen hij Hildur vroeg om de score te componeren, behalve dat hij de cello er een rol in wilde laten spelen. Hij was vooral benieuwd waar Hildur mee zou komen op basis van het script. Zij bedacht voor het personage Joker een thema van slechts twee noten. Het verklankt hoe hij vooruit probeert te komen in het leven, maar steeds vastloopt. In plaats van het thema te ontwikkelen met meer noten, laat Hildur de orkestratie van die twee noten gedurende de film juist groter en dreigender worden. Zo komt Jokers toenemende frustratie ook tot uiting in de muziek.

Hildur bespeelt zelf in de score een speciaal instrument dat is gemaakt door een vriend van haar. Zij hoorden samen bij een muzikale vriendengroep, maar omdat hij de enige was die geen instrument kon bespelen, besloot hij zelf een instrument te maken: de elektroakoestische halldorophone. Het is een soort cello met een feedbackmechanisme, waardoor het instrument, in de woorden van Hildur, als een emotieloos 'cellomonster' kan klinken. Perfect dus voor Joker, waarin de hoofdpersoon emotioneel enorm in de knoop zit. Het instrument is nét geen cello, en zo is Joker ook nét niet in staat om een connectie te maken met de wereld om hem heen.

Hildur Guðnadóttir speelt op de halldorophone

Met haar score voor Joker werd Hildur de derde vrouwelijke componist in de geschiedenis die een Oscar won. Met een BAFTA en Golden Globe daarbij werd ze ook de eerste vrouwelijke componist die deze drie prijzen in één seizoen kreeg. Ook met andere filmscores viel Hildur in de prijzen: een Golden Globe en Critics' Choice Award voor Women Talking (2022) en de Critics' Choice Award voor Tár (2022).

Hildur Guðnadóttir blijft haar brede horizon verkennen. Zo bracht ze vier soloalbums uit: Mount A (2006), Without Sinking (2009), Leyfðu Ljósinu (2012) en Saman (2014). Ook is ze als cellist te horen in de soundtrack van de film The Revenant (2015). Om de balans te vinden in haar drukke bestaan met grote projecten en een gezinsleven, vindt ze rust in yoga en meditatie. Maar ook als ze iets voor haar privéleven aan het doen is, komt de muziek toch weer voorbij. Zo kreeg ze haar eerste ideeën voor de film Mary Magdalene (2018) in het zuivelgedeelte van haar lokale supermarkt: daar zong ze de melodieën in in haar telefoon. Uiteindelijk gaat het Hildur om het proces van creëren. Op het moment dat je creatie de wereld in gaat, is haar visie, heb je helemaal niets meer te maken met hoe het wordt ontvangen en wat mensen ervan denken of bij voelen. Het creatieproces is alles voor haar.

Bron: HFPA in Conversation Podcast, ZFF Masters 2025