Peter Pears – de lichte stem die ook donker klonk

Franz Schubert  
Winterreise – nr.5, “Der Lindenbaum” + nr.6, “Wasserflut”
Peter Pears [tenor] & Benjamin Britten [piano]
Decca /  452 402-2
Opnamejaar: 1960 

Peter Pears wordt vaak in één adem genoemd met Benjamin Britten. De twee werkten veel samen. Britten en Pears ontmoetten elkaar in 1937 en het klikte meteen. Zij werkten veel samen. Twee jaar later gingen zij op reis naar Amerika. Oorspronkelijk zouden zij een paar maanden gaan, maar vanwege het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog bleven zij twee jaar in de Verenigde Staten. Hun professionele relatie groeide uit tot een romantische relatie, die de rest van hun leven zou duren. En hoewel homoseksualiteit verboden was in Engeland, zagen zij hun relatie als een huwelijk. 
In 1963 namen zij Winterreise van Franz Schubert op. Peter Pears staat bekend om zijn lichte, opgewekte stem, maar in Winterreise verandert hij de klank van zijn stem tot bijna bariton-achtige donkere kleuren. Een jaar na de opname zei Britten: “Hoewel ik hard gewerkt heb aan Winterreise ben ik elke keer als ik het hoor, verbaasd over de beheersing en over het mysterie van de muziek.”

Benjamin Britten 
Serenade voor tenor, hoorn en strijkorkest, op.31 – deel I, “Prologue” + deel II, “Pastoral – The day’s grown old” + deel III, “Nocturne – The splendour falls on Castle Walls” + deel IV, “Elegy – O Rose, Thou Art Sick”
Peter Pears [tenor] & Barry Tuckwell [hoorn] & London Symhony Orchestra o.l.v. Benjamin Britten
Decca / 4363952
Britten: Serenade, Nocturne and Les Illuminations
Opnamejaar: 1963

“Geen belangrijk werk, maar erg plezierig, denk ik.” Dat zei Benjamin Britten over zijn Serenade voor tenor, hoorn en strijkorkest. Hij voltooide het werk in 1943. Het groeide uit tot één van zijn meest gespeelde werken. Een jaar daarvoor waren Britten en Pears teruggekeerd uit de Verenigde Staten. Niet lang daarna, werd Britten in het ziekenhuis opgenomen en eenmaal ontslagen besloot hij dit werk te componeren bij wijze van “vingeroefening” voor zijn opera Peter Grimes. Het werk bestaat uit een proloog, zes gedichten met als verbindend thema de nacht en een epiloog. In de proloog de hoornist speelt alleen natuurlijke boventonen. Britten neemt daarbij de stemming die wij tegenwoordig gewend zijn voor lief. De hoornist voor wie Britten het werk schreef, overleed bij een auto-ongeluk. Natuurlijk schreef hij het werk ook voor zijn levenspartner Peter Pears, met wie hij het drie keer opnam. 

Dit is de laatste van die drie opnamen. Peter Pears klinkt heerlijk Engels, en heeft een prachtige dictie. De stem van Peter Pears is een baken van licht in deze liederen over de nacht.

Philip Rosseter 
Sweet come again
Thomas Morley 
It was a lover and his lass
Peter Pears [tenor] & Julian Bream [luit]
Decca / 444524-2
Opnamejaar: 1956

Peter Pears was een veelzijdig tenor. Hij zong behalve liederen met piano, orkestliederen, opera’s en nieuwe muziek ook oude Engelse muziek. Met gitarist Julian Bream bijvoorbeeld. Zij verdiepten zich samen in de Engelse liedkunst van rond 1600. Sommige puristen af en toe denken: “Wat doet hij nu?”, maar het is dan ook een opname uit 1956: het historisch geïnformeerde uitvoeren moest nog uitgevonden worden!

Je hoort het speel- en zingplezier van Pears en Bream. En ook hier valt weer op hoe duidelijk Pears zijn teksten articuleert. 

Benjamin Britten
Les Illuminations, op.18 – deel VII, "Being Beauteous" + deel VIII, "Parade"  + deel IX, "Départ"
Peter Pears [tenor]
English Chamber Orchestra o.l.v. Benjamin Britten
Decca / 4363952
Opnamejaar: 1967

In een week waarin Peter Pears centraal staat, kunnen we niet om Benjamin Britten heen. De twee leerden elkaar eind jaren '30 kennen en werkten vanaf dat moment samen. In 1939 zette Britten twee gedichten van de Franse dichter Arthur Rimbaud op muziek. Kort na de première stapte hij met Pears op de boot naar de Verenigde Staten en Canada. Britten voltooide de cyclus Les Illuminations toen ze een tijd in New York verbleven. De twee eerder gecomponeerde liederen zijn daar een onderdeel van. De raadselachtige zin “J’ai seul la clef de cette parade sauvage.” Oftewel: Alleen ik heb de sleutel tot deze wilde parade in handen” komt driemaal voor in de cyclus. Veel mensen zien hierin de aanvaarding van zijn homoseksualiteit. Tijdens de reis naar de Verenigde Staten werd Britten verliefd op Pears en de twee waren vanaf dat moment onafscheidelijk. 

Het langste lied van de cyclus is Being Beauteous. Pears zingt het lied smachtend lyrisch, afgewisseld met bijna gesproken teksten. Britten droeg dit deel op aan Pears. Het deel Parade is volgens Britten een beeld van de onderwereld. Pears weet die sfeer feilloos te verklanken. De cyclus eindigt met Départ, waarin de stem van Pears langzaam wegsterft. Les Illuminations wordt gezien als één van Brittens belangrijke vroege werken. 

Georg Friedrich Händel 
Acis & Galatea HWV.49 – Akte I – aria “Love in her eyes sits playing”
Peter Pears [tenor]
Philomusica of London o.l.v. Adrian Boult
Decca / 4731472
The world of Peter Pears
Opnamejaar: 1959

Peter Pears en Benjamin Britten richtten in 1948 samen het Aldeburgh Festival op. Pears trad er regelmatig op en was ook meer dan veertig jaar de artistiek directeur ervan. Behalve zanger, was Pears ook een begenadigd docent. Hij gaf vanaf de jaren ’50 les en in de jaren ’70 richtte hij met Britten de “Britten-Pears School for Advanced Musical Studies” op. Die school bestaat nog steeds, maar heet tegenwoordig “The Britten-Pears Young Artist Programme”.

Pears was een veelzijdig tenor. Zijn stem was reuze flexibel en daar maakte Britten dankbaar gebruik van in de composities die hij voor Pears schreef. Zijn flexibiliteit komt ook sterk naar voren als Pears repertoire uit de barok zingt. We hoorden het net al in de Matthäus Passion. Het is ook duidelijk te horen in deze aria uit Acis & Galatea van Händel. De stem van Pears dartelt en springt!