Yehudi Menuhin – edele violist met een groot humaan hart

Johann Sebastian Bach
Concert voor 2 violen BWV.1043 in d kl.t. – deel I, “Vivace”
Yehudi Menuhin [viool] & Georges Enescu [viool]
Orchestre Symphonique de Paris o.l.v. Pierre Monteux
Warner Classics / 2685487416
Opnamejaar: 1933

Menuhin kreeg in zijn tienerjaren de mogelijkheid in Europa te gaan studeren. Dat werd mogelijk gemaakt door een rijke advocaat uit San Francisco die heel trots was op zijn stadsgenoot. De hele familie verhuisde naar een plaatsje net buiten Parijs. Daar leerden de kinderen Menuhin vloeiend Frans spreken. Menuhin wilde niet bij Eugène Ysaÿe studeren, want hij was kritisch op Menuhin, omdat hij zijn toonladders en drieklanken niet beheerste. Menuhin wist wel Enescu over te halen hem in zijn klas op te nemen. 
Na een aantal jaar bij Enescu te hebben gestudeerd, ging Menuhin op aanraden van Enescu studeren bij de grote Duitse violist Adolf Busch. Dat was in het Zwitserse Basel. Hier leerden de kinderen Menuhin vloeiend Duits spreken. Na een aantal jaren bij Busch, ging Menuhin weer terug naar Enescu. Het hoogtepunt van zijn tijd bij Enescu is het spelen van het Concert voor twee violen van Bach met zijn leermeester. 

Johannes Brahms
Sonate voor viool en piano nr. 3, op.108 in d kl.t. – deel I, “Allegro non troppo” + deel II, “Adagio”
Yehudi Menuhin [viool] & Hephzibah Menuhin [piano]
Warner Classics / 2685494293
The Menuhin Century - Complete Recordings on Warner with Hephzibah Menuhin
Opnamejaar: 1959

De samenwerking met zijn jongere zus Hephzibah was bijzonder. Yehudi en Hephzibah Menuhin namen alle vioolsonates van Beethoven op, een aantal vioolsonates van Mozart en deze derde sonate van Johannes Brahms. 
Menuhin voelde zich op zijn gemak spelend met zijn zus. De twee waren een eenheid wat betreft muzikale interpretatie. Naar eigen zeggen heeft hij nooit fijner met iemand gespeeld dan met haar. 
En dat is te horen. In deze opname van de Derde vioolsonate van Brahms hoor je dat Yehudi en Hephzibah echt samen spelen. Niet als twee musici, maar als één. 

Pjotr Iljitsj Tsjaikovski
Concert voor viool en orkest, op.35 in D gr.t. deel II, “Canzonetta” + deel III, “Finale. Allegro vivacissimo”
Royal Philharmonic Orchestra o.l.v. Adrian Boult
Warner Classics / 0825646777815
Unpublished recordings and rarities
Opnamejaar: 1959

Menuhin had soms wat problemen met zijn techniek. Hij was zijn tijd ver vooruit, want in 1952 had in Europa nog bijna niemand van yoga gehoord. Maar hij bracht verschillende yoga-oefeningen in praktijk bij het vioolspelen – of het voorbereiden daarop. Zo had hij een hele reeks aan warming-up oefeningen die aan yoga gerelateerd waren om de controle te houden over zijn fysieke en mentale balans – ook op het podium. Tot op hoge leeftijd beoefende hij yoga. Er wordt zelfs gezegd dat hij op zijn 77e nog een orkest dirigeerde in de hoofdstand (op zijn kop dus). 

Vandaag staat hij rechtop, met een viool in zijn handen in het Vioolconcert van Tsjaikovski. Je hoort duidelijk de edele manier van spelen. Keurig netjes, prachtig en toch gevoelig. 

Edward Elgar
Concert voor viool en orkest, op.61 in b kl.t. - deel II, “Andante”
Yehudi Menuhin [viool]
London Symphony Orchestra o.l.v. Edward Elgar
Warner / 2564635572
Menuhin Century
Opname: 1932

De 75e verjaardag van componist Edward Elgar wilde een cd-label vieren met een opname van Elgars Vioolconcert. Aanvankelijk was het de bedoeling dat vioolvirtuoos Fritz Kreisler de solist zou zijn bij die opname – Elgar had het werk immers voor hem geschreven – maar dat kon niet doorgaan. Daarom besloot de componist de jonge Yehudi Menuhin te vragen. De tiener maakte de eerste opname van dit concert.

Hoewel Menuhin nog jong is, is zijn klank toch al heel rijp en volwassen. Een historische opname van een 16-jarige Menuhin met een 75-jarige Elgar op de bok. 

Ludwig van Beethoven
Concert voor viool en orkest, op.61 in D gr.t. - deel III, “Rondo. Allegro”
Yehudi Menuhin [viool]
New Philharmonia Orchestra o.l.v. Otto Klemper
EMI / CDM 76443242
Beethoven: Violinkonzert
Opnamejaar: 1966

Yehudi Menuhin debuteert als hij 12 jaar oud is bij de Berliner Philharmoniker. Een memorabel debuut: hij geeft een concert waarbij de concerten van de drie B’s op het programma staan: Bach, Beethoven en Brahms. Een enorme menigte heeft zich verzameld in de Berliner Philharmonie. Iedereen wil het wonderkind Menuhin zien. De verwachtingen zijn hooggespannen. Menuhin komt op in korte broek, achter hem de Berliner Philharmoniker onder leiding van Bruno Walter. Hij begint te spelen en het publiek is tot tranen toe geroerd. Natuurkundige Albert Einstein is getuige van het concert. Na afloop van het concert snelt hij naar de coulissen en omhelst Yehudi Menuhin. “Nu weet ik dat er een God in de hemel is,” roept hij uit.

Dit is Menuhin jaren later in 1966 in het laatste deel uit het Vioolconcert van Beethoven – het concert dat Menuhin zelf altijd zag als “het concert der concerten”.