De wederopstanding van de foute hit in films en series als Saltburn en Beef

Als Oliver (Barry Keoghan) aan het einde van Saltburn (2023) naakt door een Engels landhuis danst, kijkt de nieuwe heer des huizes de kijker recht aan. Hij slingert door gangen met marmeren vloeren, langs manshoge portretten en glimmende kroonluchters. Alles wat hij begeerde heeft hij veroverd: het landgoed van de steenrijke familie waarin hij zich ooit als buitenstaander naar binnen werkte, is nu van hem. Je verwacht muziek die die triomf onderstreept. Maar terwijl Oliver door het huis zwiert, klinkt geen statige klassieke muziek. Uit de speakers schalt ‘Murder on the Dancefloor’.

Jarenlang was die hit van Sophie Ellis-Bextor uit 2001 een vast ingrediënt op foute jarennulplaylists, schoolfeesten en bruiloften waar tegen middernacht oom Henk dacht dat hij gevoel voor ritme had. In Saltburn krijgt het nummer een andere lading. De luchtige discopop is de soundtrack voor morele ontsporing. Wat ooit klonk als zorgeloos feestgeluid krijgt plots iets triomfantelijks, manipulatiefs en dreigends. Dat bleek een gouden vondst. De slotscène ging viraal op sociale media en bracht de ruim twintig jaar oude hit terug de hitlijsten in. 

Een film kan kitscherige pop dus een nieuwe betekenis geven. Soms laat hij ook horen wat er altijd al in zat. Dat gebeurt in Babygirl (2023) met George Michaels ‘Father Figure’ – de vaak als iets te glad weggezette softrockhit uit 1987. Terwijl zakenvrouw Romy (Nicole Kidman) zich steeds verder laat meeslepen in haar relatie met de veel jongere stagiair Samuel (Harris Dickinson), klinkt Michaels warme stem: ‘I will be your father figure’. Wat ooit vooral klonk als een liefdeslied, legt nu ook de spanning bloot tussen zorg en controle, bescherming en macht. ‘Father Figure’ blijkt dubbelzinniger dan het collectieve geheugen ervan had gemaakt. Ook dit fragment kreeg op TikTok een tweede leven, en het nummer werd opnieuw onderwerp van gesprek.

(tekst gaat verder onder video)

Beef (2023-), waarvan dit jaar een tweede seizoen verscheen, maakt de discussie over goede smaak uiteindelijk irrelevant. In de veelgeprezen Netflixserie over een doorgeslagen verkeersruzie duikt geregeld de rock- en popmuziek van eind jaren negentig en begin jaren nul op, waaronder het weinig subtiele Hoobastanks ‘The Reason’, jarenlang een geliefd mikpunt voor muzieksnobs. Maar wanneer de personages vastlopen in hun woede, frustratie en eenzaamheid, past die ongefilterde emotie naadloos bij muziek die gevoelens liever uitschreeuwt dan fluistert. Ineens telt niet meer of een nummer als verantwoord luistervoer geldt, maar of het iets losmaakt. En precies daarin schuilt de herwaardering van ‘kitschpop’: weer wordt voelbaar waarom miljoenen mensen er ooit van hielden.