50 jaar klassieke radio: weg met de versnippering
- Klassiek
- 50 jaar klassieke radio: weg met de versnippering
NPO Klassiek bestaat 50 jaar en we blikken terug op de geschiedenis van de klassieke radiozender. In de jaren tachtig en negentig was de samenhang nog ver te zoeken, maar rond de eeuwwisseling kwam er een einde aan de versnippering op Radio 4.
Eigen koninkrijk
In de jaren negentig deed een nieuw fenomeen zijn intrede binnen de omroep: zendercoördinatoren moesten de versnippering op radio en televisie bestrijden. Door de verzuiling hadden van oudsher liberalen, katholieken, protestanten en socialisten elk een omroep en hun eigen koninkrijk op de verschillende zenders. In de samenleving was deze ontwikkeling op zijn retour, maar binnen de omroep niet. De tijd voor veranderingen brak aan.

foto: NPO Klassiek
Eén klassiek huis
Zeker op een klassieke zender, vond de eerste zendercoördinator van Radio 4, Hans Hierck. "Wie zich als omroep hier wilde profileren, kon dat alleen met gesproken woord, want de Negende van Beethoven blijft de Negende van Beethoven, of christenen van de EO die nu programmeren of de atheïsten van de VARA", zegt hij. Hierck wilde een hogere herkenbaarheid van Radio 4. Dat betekende doordeweeks elke dag op een vast tijdstip hetzelfde programma en presentatoren. In vaktermen: horizontale programmering. En eigenlijk wilde Hierck nog verder gaan. "Eén klassiek huis, met één redactie, dus niet meer versplinterd over gebouwen en omroepen." Programmamakers zagen het wel zitten, maar hun bazen wilden de macht niet opgeven en dus verdween het plan in een bureaula.
De Klassieken
Een voorbeeld van die horizontale programmering is De Klassieken – tegenwoordig gepresenteerd door Ab Nieuwdorp - elke doordeweekse ochtend van negen tot twaalf. Bij het begin ervan in 2006 werd ingezet op een bekend gezicht als presentator. In eerste instantie wisselden televisiepersoonlijkheden Maartje van Weegen en Nelleke van der Krogt elkaar af. Al snel bleef alleen Van Weegen over.
Zes jaar lang was Maartje van Weegen het gezicht van De Klassieken. Een tijd waarin Radio 4 zich in nieuwe richtingen ontwikkelde. De zender werd wat laagdrempeliger en kroop geleidelijk uit zijn kennersbubbel. En dat kwam mede door de inbreng van makers met een profiel dat ietwat minder musicologisch en meer journalistiek was. Ook werd besloten dat alle programma’s – waar mogelijk – live gingen, zodat presentatoren konden inspringen bij actuele gebeurtenissen.
Ik vond dat we midden in de wereld moesten staan
"Ik kan me herinneren", zegt Van Weegen, "dat op Koninginnedag 2009 een personenauto inreed op de mensenmenigte richting de bus waarin de koninklijke familie een rijtoer maakte. En dat gebeurde tien minuten voor het einde van onze uitzending. Ik kon er dus nog iets over zeggen, maar het programma na ons bleek te zijn opgenomen. Ik ben toen toch nog maar even blijven zitten, om dat te melden."
Journalistiek
De zender werd journalistieker met een ochtendprogramma tussen zeven en negen met actualiteiten. "Ik kwam uit die wereld", zegt Van Weegen. "En ik vond ook dat we daar iets mee moesten. Op elk uur zat het ANP-nieuws in De Klassieken. En je kunt na het bericht over een ramp niet zomaar een opgewekt deuntje draaien alsof er niets aan de hand is, want de luisteraar heeft dat bericht ook net gehoord. We mogen ons niet verschuilen voor de werkelijkheid om ons heen, vind ik. En dat moet een klassieke zender niet willen. Die moet midden in de wereld staan. Het betekent niet dat je meegaat in alle narigheid, want je kan ook troost en hoop bieden."
Om deze inhoud te tonen moet je toestemming geven voor social media cookies.
Van Weegen merkte hoeveel een programma als De Klassieken daarin een baken kon zijn. Thuis bewaart ze mappen met mails en brieven van luisteraars. "Dan merk je wat De Klassieken voor mensen betekent. Ik herinner me een chirurg die in de ochtend altijd het programma op wilde hebben bij de voorbereidingen op een operatie. Je verzint het niet. Maar ik begrijp het wel. Muziek is verbonden met alle grote momenten in ons leven: geboorte, huwelijk, dood. Zij kanaliseert onze gevoelens. Dat we daar met De Klassieken een rol konden en mogen spelen, vond ik toch wel het mooiste van die zes jaar."
.png?height=170&width=170&aspect_ratio=600%3A601)



